QuanXuyen.comQuán Xuyến
Bảo trì nhà theo lịch

Vệ sinh máy lạnh tại nhà: tự rửa lưới lọc đúng cách và lúc nào nên gọi thợ

Phần việc vệ sinh máy lạnh nhà mình tự làm được: tắt nguồn, tháo rửa lưới lọc, lau mặt nạ; dấu hiệu cần gọi thợ bảo dưỡng và cách ghi sổ từng máy.

Man rinsing a dusty air conditioner filter mesh under a bathroom tap, close-up on hands and water spray, cool daylight from a small window

Phần vệ sinh máy lạnh tự làm được ở nhà là tắt nguồn, tháo lưới lọc ở dàn lạnh ra rửa nước sạch, phơi khô rồi lắp lại, lau mặt ngoài; làm vài tuần một lần khi dùng nhiều. Phần rửa dàn lạnh bên trong, dàn nóng ngoài trời, ống thoát nước ngưng và kiểm môi chất lạnh là việc của thợ.

Ranh giới này quan trọng hơn mọi mẹo vặt: tự làm đúng phần mình thì máy chạy êm, ít mùi, và khi gọi thợ bạn biết mô tả đúng tình trạng. Bài dưới đây đi theo từng bước tự làm, bảng dấu hiệu để biết lúc nào dừng tay, và cách ghi sổ cho nhà có nhiều máy.

Máy lạnh bẩn thì xảy ra chuyện gì

Lưới lọc là tấm lưới nhựa mỏng nằm ngay sau mặt nạ dàn lạnh, giữ lại bụi trong không khí trước khi gió đi qua dàn ống đồng. Khi lưới bám dày, gió đi qua khó hơn: máy phải chạy lâu hơn mới đủ mát, gió ra yếu, phòng lâu lạnh. Bụi lọt qua lưới bám lên dàn lạnh ẩm ướt, lâu ngày thành lớp bẩn có mùi, nhất là mùi ẩm mốc lúc mới bật máy.

Nước ngưng tụ trên dàn lạnh chảy vào máng hứng rồi theo ống thoát ra ngoài. Bụi và rêu theo nước xuống làm tắc ống, nước tràn khỏi máng và nhỏ giọt xuống tường, xuống giường. Đây là lỗi hay gặp nhất mà nhiều nhà tưởng là "máy hỏng".

Ở ngoài trời, dàn nóng bị lá cây, bụi đường, rác bám kín lá tản nhiệt thì nhả nhiệt kém, máy nóng hơn, ồn hơn. Cả ba chỗ này đều xuống dần chứ không hỏng một lần, nên rất dễ bỏ qua cho tới khi có trục trặc vào đúng tuần nóng nhất.

Các bước tự rửa lưới lọc dàn lạnh

Chị Ngân ở Cần Thơ có ba máy lạnh treo tường. Chị chọn sáng Chủ nhật, mỗi máy làm chừng mười lăm phút, làm theo thứ tự sau (đọc thêm sách hướng dẫn của máy nhà mình vì cách mở nắp mỗi loại hơi khác):

  1. Tắt máy bằng điều khiển, rồi ngắt cầu dao hoặc rút phích của máy đó. Chờ cánh đảo gió đóng hẳn.
  2. Đặt thang chắc chắn, có người đứng giữ nếu máy treo cao. Trải một tấm khăn dưới chân để hứng bụi.
  3. Nâng mặt nạ phía trước lên theo chiều có khớp, kéo nhẹ lưới lọc ra theo rãnh trượt. Không giật mạnh vì lẫy nhựa dễ gãy.
  4. Mang lưới vào nhà tắm, xả nước sạch ở nhiệt độ thường từ mặt sau ra mặt trước để bụi bật ra. Bẩn nhiều thì ngâm nước pha chút nước rửa chén loại nhẹ, dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ.
  5. Vẩy ráo, phơi chỗ thoáng trong bóng râm cho khô hẳn. Không phơi nắng gắt, không hơ máy sấy nóng vì lưới dễ cong vênh.
  6. Trong lúc chờ, lau mặt nạ và cánh đảo gió bằng khăn ẩm vắt kiệt. Không xịt nước vào trong máy.
  7. Lắp lưới khô vào đúng rãnh, đóng mặt nạ, bật lại nguồn, chạy thử và để ý gió ra, tiếng máy.

Rửa xong ghi một dòng vào sổ: ngày, máy phòng nào, lưới bẩn ít hay nhiều. Sau vài lần bạn sẽ biết máy nào cần rửa dày hơn.

Dấu hiệu nào tự xử lý được, dấu hiệu nào gọi thợ

Bảng dưới để đặt cạnh cuốn sổ. Cột giữa là việc nhà mình làm trước, cột phải là lúc nên dừng tay.

Dấu hiệuNhà mình làm trướcGọi thợ khi
Gió yếu, lâu mátRửa lưới lọc, kiểm cửa phòng đóng kín, rèm che nắngĐã rửa lưới mà vẫn kém như cũ
Mùi ẩm mốc lúc mới bậtRửa lưới, mở cửa thông phòng ít phútMùi vẫn còn sau khi rửa lưới, cần rửa dàn lạnh
Nhỏ nước từ dàn lạnhTắt máy, lau khô, xem ống thoát bên ngoài có bị gập, nghẹt đầu ống khôngỐng không gập mà nước vẫn tràn, có thể tắc bên trong hoặc máy lắp lệch
Đóng tuyết ở dàn lạnh hoặc ống đồngTắt máy cho tan, rửa lưới lọcLặp lại sau khi lưới sạch
Tiếng kêu lạ, rung mạnhTắt máy, xem có vật lạ quanh dàn nóngTiếng vẫn còn, không thấy nguyên nhân
Mùi khét, cầu dao nhảyTắt nguồn ngay, không bật lạiLuôn gọi thợ, không tự mở

Máy kém lạnh có nhiều nguyên nhân: lưới bẩn, dàn bẩn, phòng hở, máy nhỏ so với phòng, hoặc thiếu môi chất lạnh. Chỉ thợ có đồng hồ đo mới kết luận được chuyện thiếu môi chất; đừng tin ai đó "nghe tiếng là biết thiếu gas".

Dàn nóng ngoài trời: phần nhìn được và phần để thợ

Nhìn quanh dàn nóng mỗi lần rửa lưới. Xem có túi ni lông, lá khô, đồ đạc chất sát dàn không. Dàn nóng cần khoảng trống phía trước và hai bên để thoát hơi nóng; đặt chậu cây, giá phơi đồ che trước mặt dàn là làm máy chạy cực hơn.

Không xịt nước áp lực vào dàn nóng. Lá tản nhiệt bằng nhôm rất mỏng, xịt mạnh dễ làm gập, và nước vào phần điện bên trong là nguy hiểm. Rửa dàn nóng là việc của thợ, có ngắt điện và che phần mạch.

Dàn nóng treo ngoài ban công tầng cao thì không với ra. Nhiều nhà ở chung cư có dàn nóng treo ngoài lan can. Đừng nhoài người hay trèo ra ngoài để nhặt rác. Ghi lại để thợ xử lý lần bảo dưỡng tới.

Để ý giá đỡ và bulông. Nhìn từ trong ra xem giá đỡ có rỉ sét nặng, dàn có nghiêng không. Giá đỡ rỉ ở dàn treo cao là chuyện an toàn cho cả người đi bên dưới, báo thợ hoặc ban quản lý sớm.

Bao lâu rửa lưới, bao lâu gọi thợ bảo dưỡng

Không có con số chung cho mọi nhà. Sách hướng dẫn của nhiều hãng khuyên rửa lưới lọc khoảng hai tuần đến một tháng một lần khi máy dùng thường xuyên, và nhà gần đường lớn, nhà có thú nuôi, nhà đang sửa chữa bên cạnh thì cần dày hơn. Máy chỉ bật vài buổi mỗi tháng thì thưa hơn nhiều.

Bảo dưỡng tổng do thợ làm (rửa dàn lạnh, dàn nóng, thông ống nước ngưng, kiểm tra vận hành) thì thường vài tháng tới nửa năm một lần với máy dùng nhiều, ít nhất mỗi năm một lần trước mùa nóng. Cách chọn đơn giản: đặt lịch thợ khoảng một tháng trước đợt nóng ở nơi mình ở, lúc thợ còn rảnh.

Nhà chị Ngân sau một năm ghi sổ nhận ra máy phòng ngủ con chạy mỗi đêm nên lưới bẩn nhanh gấp đôi máy phòng khách. Chị tách lịch: phòng ngủ rửa hai tuần một lần, phòng khách một tháng một lần. Đó là cách đúng: lấy chính sổ nhà mình để chỉnh tần suất, thay vì tin một con số nghe được.

Mẫu sổ theo dõi khi nhà có nhiều máy lạnh

Mỗi máy một dòng cố định, mỗi lần làm thêm một cột ngày. Kẻ tay vào sổ là đủ:

MáyNăm lắpLần rửa lưới gần nhấtLần thợ bảo dưỡng gần nhấtGhi chú
Phòng kháchví dụ 2021đầu tháng nàytháng babảo hành tới cuối năm
Phòng ngủ lớnví dụ 2019hai tuần trướctháng bahay nhỏ nước khi chạy lâu
Phòng conví dụ 2023tuần trướcchưabẩn nhanh, rửa dày hơn

Không cần sổ riêng cho máy lạnh; một trang trong sổ bảo trì chung của nhà là đủ, miễn là mỗi máy có dòng cố định và ai rửa xong thì tự ghi, không đợi người giữ sổ ghi hộ.

Cột ghi chú là thứ giúp bạn nói chuyện với thợ: "máy này hay nhỏ nước khi chạy quá bốn tiếng" là thông tin quý hơn nhiều so với "máy hơi trục trặc". Khi thợ làm xong, nhờ thợ nói ngắn tình trạng dàn, ống thoát, và ghi luôn vào cột này. Giữ phiếu bảo hành, phiếu dịch vụ kẹp cùng sổ.

Lúc thợ đến: xem gì, hỏi gì, ghi gì

Gọi thợ bảo dưỡng không phải là giao máy rồi đi làm việc khác. Có người nhà ở cạnh vài phút đầu và vài phút cuối là đủ để lần sau đỡ hỏi lại từ đầu:

  • Trước khi thợ làm, kể lại những gì đã ghi trong sổ: máy nào nhỏ nước, máy nào có mùi, chạy bao lâu thì bị.
  • Hỏi thợ định làm những phần nào: chỉ rửa dàn lạnh hay cả dàn nóng, có thông ống nước ngưng không, có kiểm tra áp suất không.
  • Nếu thợ báo cần thay linh kiện hay nạp thêm môi chất lạnh, xin thợ nói rõ đã đo thấy gì, và hỏi linh kiện cũ có xem được không. Đây là quyền bình thường của người nhà, không phải làm khó thợ.
  • Khi xong, bật máy chạy thử cùng thợ chừng mười phút, đưa tay trước cửa gió, nhìn ống thoát xem có nước chảy ra đều không.
  • Ghi vào sổ ngày làm, phần đã làm, linh kiện thay nếu có, và lời dặn của thợ; kẹp phiếu dịch vụ hay phiếu bảo hành vào cùng chỗ.

Nhà chị Ngân giữ thói quen này hai năm, lần thứ ba gọi thợ chỉ mất năm phút giải thích vì cuốn sổ đã nói thay.

Những việc không nên tự làm dù thấy trên mạng

Một số mẹo lan truyền dễ làm hỏng máy hoặc nguy hiểm cho người làm:

  • Tự tháo vỏ dàn lạnh, xịt nước thẳng vào bên trong khi chưa che bo mạch: nước vào mạch là hỏng nặng, thậm chí chập điện.
  • Dùng bình xịt hoá chất tẩy rửa mạnh không rõ thành phần lên dàn đồng nhôm: có thể ăn mòn, để lại mùi hắc trong phòng ngủ.
  • Tự nạp môi chất lạnh hay mở van đường ống: cần dụng cụ và tay nghề, sai là rò rỉ hoặc hỏng máy nén.
  • Leo ra ngoài lan can để rửa dàn nóng: rủi ro té ngã không đáng đổi lấy một lần vệ sinh.
  • Bật máy khi lưới lọc còn ướt hoặc khi chưa lắp lưới: bụi đi thẳng vào dàn, còn lưới ướt thì dễ sinh mùi.

Câu nhà mình nên hỏi nhau trước khi tự làm thêm bước nào: "Nếu bước này hỏng thì mình có tự lắp lại được không, và có đụng tới điện không?" Một trong hai câu trả lời là không, thì để thợ.

Câu hỏi thường gặp

Rửa lưới lọc máy lạnh bằng nước nóng có sạch hơn không?

Không nên dùng nước nóng. Lưới lọc bằng nhựa mỏng, nước nóng dễ làm cong vênh và lắp không khít, bụi lọt qua khe. Nước ở nhiệt độ thường với chút nước rửa chén loại nhẹ là đủ sạch.

Máy lạnh chảy nước có phải do thiếu gas không?

Thường là do ống thoát nước ngưng bị tắc, gập hoặc máy lắp không đủ độ dốc, cũng có khi do lưới lọc quá bẩn làm dàn đóng tuyết rồi tan chảy. Rửa lưới và xem ống thoát trước, còn lại để thợ kiểm tra.

Không có thang thì có rửa lưới lọc được không?

Đừng đứng lên ghế xoay, ghế nhựa chồng hay mép giường. Mượn hoặc mua một chiếc thang gấp chắc chắn, có người giữ. Nếu máy treo quá cao, gộp việc rửa lưới vào lần thợ đến bảo dưỡng.

Máy lạnh có chế độ tự làm sạch thì có cần rửa lưới không?

Vẫn cần. Chế độ tự làm sạch ở nhiều máy chủ yếu là chạy quạt hoặc sấy cho dàn lạnh khô bớt ẩm sau khi tắt, không thay được việc gỡ bụi bám trên lưới lọc. Đọc sách hướng dẫn của máy để biết chức năng làm gì.

Nên gọi thợ bảo dưỡng vào lúc nào trong năm?

Trước đợt nóng ở nơi mình ở khoảng một tháng, khi thợ còn rảnh lịch và máy chưa phải chạy hết công suất. Máy dùng nhiều quanh năm thì thêm một lần giữa năm.

Thuê nhà thì việc vệ sinh máy lạnh là của ai?

Tuỳ hợp đồng, nhưng thường bên thuê tự rửa lưới lọc vì là việc dùng hằng ngày, còn bảo dưỡng và sửa chữa máy thì bàn với chủ nhà. Ghi rõ trong tin nhắn hoặc phụ lục để khỏi tranh cãi khi trả nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138