QuanXuyen.comQuán Xuyến
Tủ lạnh, kho đồ và tủ thuốc

Mua dự trữ bao nhiêu là vừa: trần tối đa cho từng món để nhà không chật đồ tích trữ

Mua nhiều một lần tưởng lợi mà nhà chật, đồ quá hạn, tiền đọng. Cách đặt trần tối đa cho từng món theo hạn dùng, chỗ chứa và tốc độ dùng của nhà mình.

Couple unpacking a large shopping bag onto a dining table, the husband holding up a bottle of cooking oil as if questioning, bright midday light, shot from across the table, faces turned away

Mua dự trữ vừa đủ là mỗi món có một trần tối đa: số lượng nhiều nhất nhà bạn cho phép cất cùng lúc, tính theo ba điều là hạn dùng của món đó, chỗ chứa còn trống và tốc độ dùng thật của nhà mình. Đạt trần thì không mua thêm, dù đang giảm giá. Trần tối đa đi cùng mốc tối thiểu: mốc dưới báo lúc phải mua, trần trên báo lúc phải dừng.

Bài này không bàn chuyện tiết kiệm bao nhiêu tiền, cũng không khuyên mua theo đợt nào. Nó giúp bạn trả lời câu hỏi cụ thể trước kệ hàng: "Nhà mình có nên mua thêm cái này không?" Phần dưới có bảng tự đặt trần, cách xử lý đồ đã lỡ tích trữ, và vài câu cả nhà nên hỏi nhau trước khi khiêng thêm một thùng về.

Khi mua nhiều một lần thành gánh nặng

Anh Phúc và chị Liên ở Huế có thói quen mua theo thùng: dầu ăn mua cả thùng, nước rửa chén mua can lớn, mì gói mua mấy thùng vì "đằng nào cũng ăn". Sau hai năm, gầm cầu thang và nửa cái tủ quần áo cũ đầy đồ, có chai dầu đã quá hạn còn chưa mở, có túi bột giặt bị ẩm vón cục, có hộp sữa không ai uống vì đứa cháu đã đổi loại khác.

Mua nhiều một lần nghe có vẻ khéo, nhưng có ba cái giá ít ai tính. Cái giá thứ nhất là chỗ: mỗi thùng đồ chiếm một góc nhà, mà diện tích nhà là thứ đắt hơn đồ dùng. Cái giá thứ hai là hạn: đồ dầu mỡ, đồ có bột, đồ có hương liệu đều có hạn, để lâu thì hỏng hoặc kém đi. Cái giá thứ ba là tiền đọng: tiền đã chi ra nằm trong kho thay vì để dành cho khoản đang cần.

Thêm một cái giá vô hình: đồ nhiều thì dùng phóng tay. Khi trong nhà có năm chai nước rửa chén, ai cũng bóp mạnh tay hơn. Khi chỉ có một chai và một chai dự phòng, ai cũng dùng vừa phải. Đặt trần tối đa không phải để keo kiệt, mà để kho nhà phục vụ người ở chứ không chiếm chỗ người ở.

Ba câu hỏi để đặt trần cho một món

Trần của mỗi món là con số nhỏ nhất trong ba câu trả lời dưới đây. Ví dụ cách nhà anh Phúc đặt trần cho vài món, bạn làm tương tự với món nhà mình:

MónDùng hết trước hạn được bao nhiêu?Chỗ chứa đủ cho bao nhiêu?Nhà dùng trong hai tháng bao nhiêu?Trần chọn
Dầu ănKhoảng 4 chai3 chai trong chạn3 chai3 chai
Nước mắmNhiều chai, hạn dài4 chai2 chai2 chai
Mì góiVài thùng1 thùngNửa thùngNửa thùng
Bột giặtNhiều túi nếu khô ráo2 túi, nhà hay ẩm3 túi2 túi
Giấy vệ sinhKhông giới hạn2 bịch lớn3 bịch2 bịch
Kem đánh răngNhiềuNgăn tủ nhỏ4 tuýp3 tuýp

Mốc hai tháng trong bảng là ví dụ của nhà anh Phúc, vì nhà họ đi chợ lớn khá đều. Nhà bạn có thể chọn một tháng nếu mua dễ, hay lâu hơn nếu ở xa chợ. Điều quan trọng là luôn lấy con số nhỏ nhất: một món dù để được lâu nhưng không có chỗ cất thì trần vẫn là số chỗ cất, không phải số hạn dùng.

Đồ nào để lâu được, đồ nào không nên trữ nhiều

Để được lâu nếu cất đúng. Muối, đường trong hũ kín, nước mắm chưa mở, giấy các loại để chỗ khô, xà phòng bánh, đồ hộp kim loại còn nguyên không móp. Những món này trần có thể theo chỗ chứa là chính.

Có hạn nhưng hay bị quên hạn. Dầu ăn, bột mì, bột chiên, sữa bột, ngũ cốc ăn sáng, đồ ăn vặt có dầu. Dầu để lâu dễ có mùi hôi dầu, bột để lâu dễ có mọt hoặc vón. Trần nên theo hạn dùng và tốc độ dùng thật.

Không nên trữ nhiều dù để được. Gạo, vì gạo cũ ăn không ngon và dễ có mọt khi trời nồm; đồ có hương liệu như nước xả, vì mùi nhạt dần; đồ hợp khẩu vị một người như một loại sữa của trẻ, vì khẩu vị đổi là cả thùng thành thừa.

Không nên trữ ở nhà. Gas ngoài bình đang dùng và một bình dự phòng, xăng dầu, hoá chất mạnh mua số lượng lớn. Những thứ này cần chỗ cất an toàn, không phải chỗ trống còn lại trong nhà. Nhà dùng bình gas thì một bình dự phòng là đủ và đặt nơi thoáng theo hướng dẫn của đơn vị giao gas.

Trước kệ hàng giảm giá: năm câu tự hỏi

Đợt giảm giá là lúc trần tối đa dễ bị phá nhất. Trước khi cho món đó vào xe đẩy hay giỏ, tự hỏi lần lượt:

  1. Món này có trong danh sách đi chợ hôm nay không? Nếu không, vì sao mình lại cầm nó?
  2. Ở nhà đang có bao nhiêu? Nếu không nhớ, nhìn ảnh chụp kệ nhà mình trên điện thoại.
  3. Mua thêm thì có vượt trần không? Vượt trần thì chỉ mua đủ tới trần.
  4. Nhà mình có dùng hết trước hạn không, tính theo tốc độ dùng thật chứ không phải tốc độ mong muốn?
  5. Về nhà sẽ cất nó ở đâu? Không trả lời được chỗ cất cụ thể là chưa nên mua.

Mẹo nhỏ: trước khi đi chợ lớn, chụp một tấm ảnh kệ đồ khô và tủ đồ dùng ở nhà. Đứng trước kệ hàng, nhìn ảnh mất vài giây mà tránh được cảnh khiêng về món đang có ba cái. Nếu đi chợ hai người, người cầm danh sách có quyền hỏi người kia "món này có trong danh sách không" mà không bị coi là khó tính.

Đã lỡ tích trữ nhiều: xử lý thế nào

Nhà anh Phúc bắt đầu bằng một buổi sáng Chủ nhật lôi hết đồ ở gầm cầu thang ra, chia làm bốn đống: còn tốt và dùng được, sắp hết hạn, đã hỏng, và không ai dùng. Đống đã hỏng bỏ ngay, chai dầu đổi mùi, túi bột vón, hộp bánh có mùi ôi. Đống sắp hết hạn đặt lên chỗ dễ thấy nhất trong bếp và ưu tiên dùng trong tháng.

Đống không ai dùng là đống khó nhất, vì đồ còn mới mà bỏ thì tiếc. Hai vợ chồng chọn cách hỏi anh chị em trong nhà và hàng xóm xem ai cần, phần còn lại góp cho bếp ăn từ thiện ở phường với điều kiện đồ còn hạn và nguyên vẹn. Mất một tuần nhưng gầm cầu thang trống được hơn một nửa.

Trong thời gian dùng cạn đồ tích trữ, tạm ngừng mua các món đó dù đang chạm mốc dưới theo cảm giác. Lấy đồ trong kho ra dùng trước, đến khi lượng còn lại xuống dưới trần thì mới quay lại nhịp mua bình thường. Nhà anh Phúc mất gần ba tháng mới không còn phải mua dầu ăn, mì gói hay bột giặt, và đó là ba tháng tiền chợ nhẹ hẳn.

Chọn một chỗ dự trữ duy nhất và giữ nó trong giới hạn

Trần tối đa của từng món chỉ giữ được khi cả nhà đồng ý đồ dự trữ nằm ở đâu. Nhà anh Phúc chọn hai ngăn trên của chạn bếp và một kệ nhỏ dưới cầu thang, ngoài ra không chỗ nào khác được dùng làm kho. Vài gợi ý để chọn chỗ:

  • Chỗ khô, không có nắng chiếu trực tiếp, không sát tường ẩm hay nhà vệ sinh.
  • Chỗ người đi chợ về đi ngang qua, để cất ngay khi về chứ không để túi đồ nằm ở phòng khách.
  • Chỗ nhìn được hết trong một lần mở, không phải chui hay bới.
  • Có giới hạn rõ ràng: một kệ, hai ngăn, một thùng; đầy là đầy, không tràn sang bên cạnh.
  • Không dùng gầm giường, nóc tủ quần áo hay ban công làm kho phụ, vì những chỗ đó khuất mắt và dễ ẩm, nóng.

Khi chỗ dự trữ đã đầy, đó là tín hiệu tự nhiên để dừng mua, rõ ràng hơn mọi con số. Mỗi lần đi chợ về mà không nhét vừa, người đi chợ tự thấy lần này đã mua quá tay. Câu cả nhà nên nhớ là: chỗ dự trữ không được lớn lên, chỉ đồ trong đó được thay đổi.

Chỗ hay sai khi đặt trần

Trần tối đa nghe đơn giản nhưng có vài chỗ dễ vấp:

  • Đặt trần theo chỗ trống của cả nhà: gầm giường, nóc tủ, góc ban công đều thành kho. Hãy chỉ tính chỗ đã định dành cho đồ dự trữ, không tính chỗ trống còn lại.
  • Tính tốc độ dùng theo ý muốn, kiểu "tháng này nhà mình sẽ nấu ở nhà nhiều": hãy tính theo tháng vừa qua.
  • Một người đặt trần, người kia không biết: người đi chợ còn lại sẽ mua theo thói quen cũ.
  • Quên trần khi có người cho đồ: họ hàng biếu một thùng dầu cũng tính vào kho, có thể cần chia bớt.
  • Coi trần là mục tiêu phải mua đủ: trần là mức không được vượt, không phải mức phải đạt.

Tự kiểm mỗi quý một lần: mở kho đồ dự trữ, xem có món nào vượt trần hay đã quá hạn không. Có thì xem vì sao: mua theo đợt giảm giá, người thân biếu, hay trần đặt sai. Chỉnh đúng nguyên nhân thay vì chỉ dọn bớt.

Câu cả nhà nên hỏi nhau

Chuyện mua bao nhiêu thường gây cãi nhau vì mỗi người lớn lên với một kiểu. Người từng trải qua thời thiếu thốn thấy kho đầy là yên tâm, người trẻ quen mua đâu cũng có thì thấy trữ nhiều là phí. Không ai sai, chỉ là mỗi người có một cảm giác an toàn khác nhau.

Thay vì tranh luận nên mua nhiều hay ít, cả nhà ngồi lại trả lời vài câu cụ thể: "Món nào mà hết thì nhà mình thật sự khổ?" Món đó nên có dự phòng rộng hơn. "Món nào mua đầu ngõ cũng có?" Món đó không cần trữ. "Chỗ nào trong nhà mình đồng ý dành cho đồ dự trữ, và chỉ chỗ đó thôi?" Câu này giải quyết được phần lớn tranh cãi, vì khi chỗ đã chốt thì trần tự hiện ra.

Với ông bà hay bố mẹ có thói quen trữ nhiều, có thể để riêng một ngăn "dự trữ của bà" theo ý bà, miễn là không lan ra chỗ khác. Tôn trọng cảm giác yên tâm của người lớn tuổi quan trọng hơn một cái kho hoàn hảo.

Câu hỏi thường gặp

Có nên mua thật nhiều khi đang có đợt giảm giá lớn không?

Chỉ nên mua đủ tới trần tối đa của món đó. Phần vượt trần thường phải cất ở chỗ không định cất, dễ bị quên, quá hạn hoặc làm nhà chật. Giá rẻ chỉ có lợi khi nhà mình dùng hết món đó trước hạn và có chỗ cất tử tế.

Trần tối đa có khác mức tồn tối thiểu không?

Khác. Mức tồn tối thiểu là ngưỡng dưới, chạm tới thì ghi vào danh sách mua. Trần tối đa là ngưỡng trên, đạt tới thì dừng mua. Hai mốc đi cùng nhau, lượng đồ trong nhà dao động giữa hai mốc là vừa.

Nhà ở xa chợ thì trần có nên cao hơn không?

Có thể cao hơn với những món khó mua và để được lâu, như muối, nước mắm, giấy vệ sinh, bột giặt. Nhưng vẫn phải giới hạn bởi chỗ chứa và hạn dùng. Gạo và dầu ăn thì dù ở xa vẫn không nên trữ quá vài tuần đến hơn một tháng dùng.

Đồ người thân biếu nhiều quá thì làm sao cho khéo?

Nhận và cảm ơn, rồi tính phần vượt trần: chia bớt cho anh chị em, hàng xóm hoặc gửi cho người cần. Lần sau nên nói nhẹ với người biếu rằng nhà dùng ít, mỗi lần chỉ cần một ít là quý. Phần lớn người thân sẽ hiểu.

Làm sao biết tốc độ dùng thật của nhà mình?

Ghi ngày mở lên chai, túi, hộp mới khi bắt đầu dùng, rồi đến lúc mở cái tiếp theo thì nhìn lại ngày cũ. Sau một hai tháng, nhà bạn sẽ biết một chai dầu hay một túi bột giặt dùng bao lâu, từ đó đặt trần sát với thực tế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138