Khi chuyển nhà, các khoản điện, nước, mạng cần xử lý ở hai đầu: ở nhà cũ thì chốt chỉ số ngày rời đi, đóng kỳ cuối, thanh lý hoặc chuyển hợp đồng và gỡ trích tự động; ở nhà mới thì ghi chỉ số ngày nhận, xem hợp đồng đứng tên ai và còn nợ cũ không. Thủ tục cụ thể của từng đơn vị khác nhau, hãy hỏi đơn vị cung cấp nơi bạn ở.
Chuyển nhà có hàng trăm việc, và điện nước mạng thường được để cuối vì "lúc nào cũng làm được". Đến khi dọn xong, người ta mới phát hiện vẫn đang trả mạng cho nhà cũ, hoặc nhận hoá đơn nhà mới kèm phần nợ của chủ trước. Bài này chia việc theo thời điểm để bạn không sót.
Ba mốc thời gian và việc của từng mốc
Chia việc theo mốc giúp bạn không dồn mọi thứ vào ngày dọn, vốn đã rất bận. Thời gian cụ thể tuỳ mỗi đơn vị; nếu không chắc, hỏi sớm hơn là muộn hơn.
| Mốc | Ở nhà cũ | Ở nhà mới |
|---|---|---|
| Khoảng hai tuần trước ngày dọn | Hỏi đơn vị cung cấp thủ tục dừng hoặc chuyển hợp đồng; hỏi nhà mạng về thời hạn cam kết và thiết bị phải trả | Hỏi chủ cũ hoặc chủ nhà hợp đồng điện nước đứng tên ai; đặt lịch lắp mạng nếu cần |
| Ngày dọn | Chụp đồng hồ điện, nước có số rõ ràng; trả thiết bị mạng nếu đã hẹn | Chụp đồng hồ điện, nước ngày nhận; ghi số vào sổ |
| Tuần đầu sau khi dọn | Đóng kỳ cuối; gỡ trích tự động sau khi kỳ cuối đã trừ | Cập nhật nơi nhận thông báo; đưa các khoản lên lịch đóng tiền mới |
Nếu bạn chỉ làm được một việc trong cả bảng, hãy làm việc ở hàng giữa: chụp đồng hồ ở cả hai đầu vào ngày dọn. Mọi tranh luận về sau, với chủ nhà cũ, chủ nhà mới hay đơn vị cung cấp, đều quay về hai bức ảnh đó.
Ở nhà cũ: đóng lại cho gọn
Việc ở nhà cũ khác nhau tuỳ bạn là người thuê hay chủ hợp đồng. Đi theo thứ tự dưới đây và bỏ qua bước không áp dụng cho nhà mình:
- Xác định ai đứng tên hợp đồng điện, nước, mạng. Người thuê trả qua chủ nhà thì việc chốt là với chủ nhà; hợp đồng đứng tên bạn thì là với đơn vị cung cấp.
- Ngày rời đi, cùng chủ nhà hoặc người nhận nhà chụp đồng hồ, ghi chỉ số vào giấy bàn giao, mỗi bên giữ một bản.
- Với hợp đồng đứng tên bạn, hỏi đơn vị cung cấp nên thanh lý hợp đồng hay chuyển sang người ở sau, và giấy tờ cần có. Mỗi đơn vị và địa phương có quy trình riêng.
- Với mạng, hỏi nhà mạng còn thời hạn cam kết không, thiết bị nào phải trả, có chuyển địa điểm sang nhà mới được không.
- Đóng kỳ cuối. Nếu hoá đơn kỳ cuối đến sau ngày dọn, ghi lên lịch để không quên.
- Gỡ trích tự động của các khoản gắn với nhà cũ, sau khi đã thấy kỳ cuối được trừ hoặc đã đóng tay.
Bước sáu hay bị làm sai thứ tự. Gỡ trích tự động quá sớm thì kỳ cuối không được trả; gỡ quá muộn thì tiền tiếp tục đi cho một địa chỉ bạn không còn ở. Đợi thấy kỳ cuối xong rồi mới gỡ.
Ở nhà mới: nhận cho rõ
Chụp đồng hồ ngày nhận nhà. Đây là mốc để bạn chỉ trả phần mình dùng. Nhà thuê thì làm cùng chủ nhà; nhà mua thì làm cùng chủ cũ.
Hỏi hợp đồng đứng tên ai. Nhà mua lại từ người khác, hợp đồng điện nước thường vẫn đứng tên chủ cũ. Hỏi đơn vị cung cấp về việc chuyển tên hợp đồng và giấy tờ cần chuẩn bị.
Hỏi còn nợ cũ không. Đề nghị chủ cũ đóng hết đến ngày bàn giao và cho bạn xem xác nhận. Một khoản nợ cũ nằm trên hợp đồng có thể khiến nhà bạn bị nhắc nợ dù mình không dùng.
Hỏi chỗ đặt đồng hồ. Biết đồng hồ điện, nước nằm ở đâu, có khoá không, ai giữ chìa. Tháng đầu bạn nên tự đọc để quen.
Hỏi những khoản riêng của khu. Phí vệ sinh, quỹ tổ dân phố, phí chung cư nếu có: ai thu, thu khi nào. Hàng xóm lâu năm thường trả lời nhanh hơn bất kỳ ai.
Hỏi thiết bị đi kèm nhà. Bình nóng lạnh, máy bơm, bộ lọc nước để lại có còn dùng được không, lần bảo dưỡng gần nhất là khi nào. Thiết bị cũ chạy kém là nguyên nhân hay gặp khiến hoá đơn tháng đầu ở nhà mới cao hơn bạn nghĩ.
Nhà anh Hùng ở Đắk Lắk: hai bộ hoá đơn trong tháng đầu
Anh Hùng và chị Hoa ở Đắk Lắk, sau nhiều năm thuê nhà thì mua lại một căn nhà cũ ở cùng phường. Hai người làm rất kỹ phần nhà cũ: chốt điện nước với chủ nhà, trả thiết bị mạng, ghi kỳ cuối lên lịch.
Ở nhà mới, họ chụp đồng hồ ngày nhận nhưng quên hỏi chủ cũ về hợp đồng. Tháng đầu, hoá đơn điện vẫn mang tên chủ cũ và có thêm phần nợ của kỳ trước ngày bàn giao. Chị Hoa liên hệ chủ cũ, đưa ảnh đồng hồ ngày nhận nhà; chủ cũ chuyển lại phần của mình, hai bên cùng đi hỏi đơn vị điện lực về việc chuyển tên hợp đồng.
Cùng tháng đó, nhà anh còn nhận kỳ cuối của tiền nước nhà thuê cũ. Tờ lịch tháng đầu vì vậy có hai dòng nước: một của nhà cũ, một của nhà mới. Anh ghi rõ địa chỉ bên cạnh mỗi dòng để không nhầm.
Anh Hùng nói sau đó, nếu được làm lại, anh sẽ ghi một câu hỏi duy nhất lên đầu danh sách mua nhà: "Hợp đồng điện nước đang đứng tên ai, đã đóng hết đến ngày nào?"
Câu hỏi đó mất mười giây để hỏi lúc làm giấy tờ mua bán, khi chủ cũ còn ngồi cùng bàn. Để đến sau khi đã nhận nhà, có khi phải gọi điện mấy lần mới gặp được người cần hỏi.
Mạng internet: chuyển địa điểm hay làm hợp đồng mới
Mạng là khoản có nhiều lựa chọn nhất khi chuyển nhà, và cũng dễ phát sinh tiền nhất nếu không hỏi trước. Hợp đồng mạng thường có hai điều cần để ý: thời hạn cam kết, nếu có, và thiết bị nhà mạng cho mượn.
Nếu nhà mạng có hạ tầng ở nơi ở mới, nhiều khi bạn có thể đề nghị chuyển địa điểm lắp đặt thay vì huỷ hợp đồng cũ rồi làm hợp đồng mới. Hỏi nhà mạng điều kiện và thời gian chuyển, vì có lúc phải chờ vài ngày để kỹ thuật đến lắp.
Nếu bạn muốn đổi nhà mạng, đọc lại hợp đồng cũ xem huỷ trước hạn cam kết có phát sinh gì không, và hỏi rõ thiết bị nào phải trả, trả ở đâu. Giữ biên nhận trả thiết bị; có những trường hợp hoá đơn tiếp tục tính phí thuê thiết bị chỉ vì không có giấy chứng minh đã trả.
Một điều hay quên: đặt lịch lắp mạng ở nhà mới sớm, trước ngày dọn vài ngày. Tuần đầu ở nhà mới là tuần cả nhà cần mạng nhất, để liên lạc, đặt đồ, làm việc từ xa; chờ lắp sau khi dọn thì có khi mất trọn tuần đó.
Cập nhật địa chỉ và lịch đóng tiền sau khi dọn
Điện nước mạng xong vẫn chưa hết. Tuần đầu ở nhà mới, đi qua danh sách những nơi đang gửi thông báo thu tiền cho nhà bạn và cập nhật:
- Nơi nhận hoá đơn: số điện thoại, thư điện tử nhận thông báo của từng khoản ở nhà mới, đúng tên người lo.
- Trích tự động: đặt lại cho các khoản ở nhà mới, nhưng chỉ sau khi đã tự tay đóng một hai kỳ để quen số tiền.
- Bảo hiểm, xe, các khoản theo năm: những giấy tờ có ghi địa chỉ, hỏi nơi phát hành xem có cần cập nhật không.
- Trường của con: nếu khoản đưa đón hay bán trú phụ thuộc địa chỉ, báo nhà trường sớm.
- Lịch đóng tiền: chép lại một tờ mới. Gạch hẳn những khoản của nhà cũ sau khi kỳ cuối đã xong, ghi tháng kết thúc.
Với việc thay đổi nơi cư trú và giấy tờ liên quan, chỉ cần nhớ nguyên tắc: hỏi công an hoặc uỷ ban xã, phường nơi bạn chuyển đến về những việc cần làm, vì quy trình thay đổi theo từng thời điểm.
Tháng đầu và tháng thứ hai ở nhà mới thường có lẫn hoá đơn của hai nơi. Ghi địa chỉ hoặc chữ "cũ", "mới" bên cạnh mỗi dòng trên lịch là đủ để không ai trong nhà đóng nhầm.
Những việc không cần làm vội
Chuyển nhà làm người ta muốn sắp xếp lại mọi thứ cùng lúc. Với chuyện tiền định kỳ, có vài việc bạn hoàn toàn có thể để sau mà không mất gì, để dồn sức cho những việc ở trên.
Không cần đổi nhà mạng chỉ vì chuyển nhà. Nếu nhà mạng cũ chuyển địa điểm được và bạn hài lòng, giữ nguyên bớt được một hợp đồng mới, một lần lắp đặt và một bộ giấy tờ phải đọc. Muốn đổi thì đợi khi đã ổn định, so sánh thong thả.
Không cần đặt lại trích tự động ngay tuần đầu. Như đã nói, tự tay đóng một hai kỳ ở nhà mới để biết mức bình thường của chỗ ở này. Nhà mới có thể khác nhà cũ nhiều: hướng nắng khác, số tầng khác, máy bơm khác, tiền điện nước vì thế cũng khác.
Không cần ghi sổ chi tiêu chi tiết tháng chuyển nhà. Tháng đó đầy khoản một lần như tiền xe dọn, đồ mua thêm, sửa chữa nhỏ. Ghi đủ các khoản định kỳ cho đúng là đủ, tháng sau mới là tháng có ý nghĩa để so.
Và không cần tự làm mọi việc một mình. Chia các mục trong bài này cho mọi người lớn trong nhà: một người lo nhà cũ, một người lo nhà mới, một người lo mạng. Ghi tên lên một tờ giấy chung, như mọi khoản khác.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển nhà có phải báo cho điện lực và công ty nước không?
Nếu hợp đồng đứng tên bạn thì nên báo để thanh lý hoặc chuyển hợp đồng, tránh tiếp tục bị tính tiền cho nơi không còn ở. Nếu bạn thuê và trả qua chủ nhà, việc chốt là với chủ nhà. Thủ tục cụ thể hỏi đơn vị cung cấp nơi bạn ở.
Mua nhà cũ mà hợp đồng điện nước vẫn đứng tên chủ cũ thì sao?
Đề nghị chủ cũ đóng hết đến ngày bàn giao, chụp đồng hồ ngày nhận nhà, rồi hỏi đơn vị cung cấp về việc chuyển tên hợp đồng và giấy tờ cần có. Làm sớm để hoá đơn từ kỳ sau mang tên nhà bạn.
Chuyển nhà có chuyển hợp đồng mạng theo được không?
Nhiều trường hợp được, nếu nhà mạng có hạ tầng ở nơi ở mới. Hỏi nhà mạng về điều kiện, thời gian chờ lắp và có phát sinh gì không. Đặt lịch sớm trước ngày dọn để tuần đầu ở nhà mới đã có mạng.
Khi nào nên gỡ trích tự động của nhà cũ?
Sau khi kỳ cuối đã được trừ hoặc bạn đã đóng tay kỳ cuối. Gỡ sớm thì kỳ cuối không được trả, gỡ muộn thì tiền tiếp tục đi cho địa chỉ cũ. Ghi lên lịch để nhớ kiểm sau ngày kỳ cuối.
Có cần giữ ảnh đồng hồ điện nước ngày chuyển nhà không?
Rất nên, ở cả nhà cũ và nhà mới. Ảnh có số rõ ràng và ngày chụp là căn cứ khi chia tiền với chủ nhà, chủ cũ hoặc khi hoá đơn có gì bất thường. Giữ ít nhất vài tháng sau khi dọn.
Tháng đầu ở nhà mới nhận hai hoá đơn nước thì có sai không?
Thường không sai: một là kỳ cuối của nhà cũ, một là kỳ đầu của nhà mới. Kiểm địa chỉ và mã khách hàng trên mỗi hoá đơn, ghi rõ "cũ", "mới" trên lịch đóng tiền để không đóng nhầm hoặc bỏ sót.