QuanXuyen.comQuán Xuyến
Giấy tờ gia đình

Sắp xếp giấy tờ cùng bố mẹ lớn tuổi: làm sớm khi bố mẹ còn khoẻ và minh mẫn

Cách ngồi cùng bố mẹ lớn tuổi sắp xếp giấy tờ: mở lời không gây phật lòng, làm danh mục, ai giữ bản nào, bản chụp, và những việc nên hỏi bố mẹ từ khi còn khoẻ.

Elderly couple on a rattan sofa with their adult son kneeling beside them, all looking at an open tin box of blank papers, warm late afternoon light, seen from behind

Việc sắp xếp giấy tờ với bố mẹ lớn tuổi nên làm khi bố mẹ còn khoẻ và minh mẫn, làm cùng bố mẹ chứ không làm thay: cùng lập danh mục, cùng chọn chỗ cất, chụp bản sao cho con cái, và để bố mẹ tự quyết ai được biết những gì. Mục đích là khi bố mẹ ốm hay cần làm thủ tục, con cái biết đường tìm, chứ không phải con cái nắm giữ.

Nhiều nhà chỉ chạm tới giấy tờ của bố mẹ khi đã có chuyện: bố nằm viện cần thẻ bảo hiểm, mẹ cần lĩnh lương hưu thay, hay ông bà ở quê muốn làm lại giấy tờ đất. Lúc đó lục chiếc hộp sắt trong tủ, giấy tờ ba mươi năm trộn lẫn, bố mẹ thì mệt không nhớ rõ. Bài này nói về cách mở lời, cách làm cùng nhau một buổi, và những điều nên hỏi sớm. Bài không bàn chuyện phân chia tài sản; việc đó cần người có chuyên môn và sự đồng thuận của cả nhà.

Mở lời thế nào để bố mẹ không phật lòng

Câu mở lời quyết định cả buổi. Nói "Bố mẹ già rồi, đưa giấy tờ con giữ cho" thì nhiều người lớn tuổi sẽ thấy bị tước quyền, thậm chí nghĩ con đang nhắm vào tài sản. Hãy bắt đầu từ một việc cụ thể và từ phía mình: "Hôm trước con đi viện cho bé, lục mãi không ra thẻ bảo hiểm, con mới làm lại cái hộp giấy tờ nhà con. Hay cuối tuần con làm luôn cho bố mẹ một cái, bố mẹ chỉ chỗ, con xếp cho gọn?".

Một cách khác là mượn dịp: đổi thẻ căn cước theo mốc tuổi, sửa nhà, Tết dọn dẹp. Những dịp này giấy tờ đằng nào cũng phải lôi ra, con cái đề nghị giúp thì tự nhiên hơn. Nếu bố mẹ chưa muốn, đừng ép. Hỏi lại sau vài tháng, hoặc bắt đầu với phần nhỏ, ví dụ chỉ chụp giúp thẻ bảo hiểm y tế và sổ khám bệnh.

Anh Tâm ở Nghệ An mất hai lần mở lời mới được. Lần đầu bố anh gạt đi. Lần sau anh đưa bố xem chiếc hộp giấy tờ của chính nhà anh, đã xếp túi theo nhóm, có danh sách dán nắp. Bố anh xem một lúc rồi bảo "Thế làm cho bố một cái, nhưng bố giữ". Đó chính là kết quả tốt nhất.

Một buổi làm cùng bố mẹ: trình tự

Chọn một buổi sáng bố mẹ khoẻ, không có khách, không vội. Mang sẵn túi khoá kéo, bút dầu, điện thoại đã sạc. Trình tự gợi ý:

  1. Để bố mẹ tự mang giấy tờ ra, từ những chỗ bố mẹ cất. Con không tự mở tủ hay ngăn kéo.
  2. Chia thành các nhóm giống như nhà mình: nhân thân, nhà đất, sức khoẻ, lương hưu và bảo hiểm, tư liệu gia đình.
  3. Đọc to tên từng tờ, hỏi bố mẹ tờ này để làm gì, còn dùng không. Ghi lại vào danh mục.
  4. Với những tờ bố mẹ không nhớ rõ, ghi "cần hỏi" và để riêng, không bỏ.
  5. Cho từng nhóm vào túi, ghi tên nhóm. Xếp vào hộp, hộp đặt lại chỗ bố mẹ muốn.
  6. Hỏi bố mẹ có đồng ý cho con chụp lại các tờ không. Nếu có, chụp ngay tại chỗ.
  7. Đọc lại danh mục cho bố mẹ nghe, dán vào nắp hộp, giữ một bản chụp danh mục.

Đừng cố làm xong trong một buổi nếu bố mẹ mệt. Một buổi được hai nhóm cũng là tốt. Cái quý nhất của buổi đầu tiên là bố mẹ thấy việc này không đáng sợ và vẫn nằm trong tay bố mẹ.

Giấy tờ thường gặp ở người lớn tuổi

Ngoài những giấy tờ nhân thân như mọi người, người lớn tuổi thường có thêm một số loại riêng. Bảng dưới giúp con cái biết để hỏi, không phải để tự đi tìm.

Giấy tờVì sao quan trọngCâu nên hỏi bố mẹ
Quyết định nghỉ hưu, sổ hoặc giấy tờ lương hưucần khi lĩnh lương, đổi nơi lĩnh, làm thủ tục liên quanBố đang lĩnh ở đâu, nếu bố ốm thì ai lĩnh thay được?
Giấy tờ đất ở quê, giấy tờ cũ trước khi có giấy chứng nhậnthường là bản giấy duy nhất, nhiều năm không ai đụng tớiĐất này có giấy gì, đứng tên ai, giấy để ở đâu?
Thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám bệnh mạn tínhcần ngay khi đi việnMẹ khám ở đâu, có bệnh nào đang theo dõi?
Giấy tờ chế độ, giấy chứng nhận khen thưởngcó thể liên quan tới quyền lợi, chế độBố có hưởng chế độ nào không, giấy để đâu?
Giấy tờ cho vay, gửi giữ trong họ hàngthường chỉ bố mẹ biếtCó khoản nào bố mẹ cho ai mượn hay gửi ai giữ không?
Tư liệu gia đình: thư cũ, ảnh, giấy tờ của ông bà đời trướckhông có giá trị thủ tục nhưng không thể làm lạiBố mẹ muốn giữ những gì cho con cháu?

Câu hỏi ở cột cuối nên hỏi dần, không hỏi dồn trong một buổi. Có những chuyện bố mẹ cần thời gian để kể. Cứ ghi lại những gì bố mẹ nói, không bình luận, không tranh luận về chuyện cũ.

Mẫu danh mục dán nắp hộp của bố mẹ

Danh mục cho bố mẹ nên viết chữ to, ít cột, dùng từ bố mẹ quen gọi. Bố mẹ quen gọi "sổ đỏ" thì ghi sổ đỏ, quen gọi "sổ lương" thì ghi sổ lương. Dưới đây là danh mục nhà anh Tâm làm cho bố mẹ ở Nghệ An, các nội dung là ví dụ.

TờỞ túi nàoCon có bản chụpCon nào biết chỗ
Căn cước của bố, của mẹtúi xanhcócả ba con
Thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám huyết áp của bốtúi đỏ, để trên cùngcócả ba con
Sổ đỏ đất ở, giấy mua đất vườn viết tay năm 1995túi vàngcóanh cả, anh Tâm
Giấy tờ lương hưu của mẹtúi trắngcóchị gái
Giấy khen, thư từ thời bố đi bộ độihộp thiếc riêngchưabố tự giữ

Dòng cuối là dòng bố anh muốn tự giữ, và cả nhà để nguyên như vậy. Danh mục không cần phủ hết mọi thứ, chỉ cần những gì bố mẹ đồng ý ghi.

Màu túi giúp bố mẹ lớn tuổi tìm nhanh hơn chữ, nhất là khi mắt đã kém. Khi gọi điện từ xa, con chỉ cần nói "bố lấy giúp con túi đỏ" là bố biết ngay. Danh mục này chụp một bản cho mỗi con, bản giấy dán mặt trong nắp hộp, chữ to đủ để bố mẹ đọc không cần kính.

Ai giữ bản nào: một thoả thuận rõ ràng

Sau buổi làm, nên có một thoả thuận đơn giản mà bố mẹ và các con cùng biết. Thường là: bố mẹ giữ bản gốc trong hộp tại nhà mình; một người con gần nhà biết chỗ cất và có thể cầm khi bố mẹ nhờ; mọi người con có bản chụp danh mục; bản chụp giấy tờ lưu trong thư mục mà các con đều mở được, nếu bố mẹ đồng ý.

Nhà có nhiều anh chị em, chuyện ai giữ gì dễ thành chuyện nhạy cảm. Cách giảm va chạm là minh bạch: cả nhà đều biết danh mục, đều biết ai đang giữ chìa khoá hay biết chỗ, và mọi lần lấy giấy ra đều nói trong nhóm nhắn tin gia đình. Không ai giữ bí mật, cũng không ai bị nghi ngờ.

Nếu bố mẹ muốn nhờ con làm thay một số việc, như lĩnh lương hưu hay đi làm thủ tục, có thể cần giấy uỷ quyền theo quy định. Đó là việc nên hỏi uỷ ban xã, phường hoặc tổ chức công chứng nơi bố mẹ ở để biết cần giấy gì, làm thế nào cho đúng. Đừng tự viết giấy tay rồi cho là đủ.

Những điều không nên làm

Lấy giấy tờ về nhà mình giữ khi bố mẹ chưa đồng ý. Dù với ý tốt, việc này dễ làm bố mẹ bất an và làm anh chị em khác nghi ngờ. Bản chụp thường đã đủ cho phần lớn tình huống.

Sửa, viết thêm lên giấy tờ gốc. Có khi con thấy thông tin trên giấy cũ không khớp với thẻ mới, muốn ghi chú bên cạnh. Đừng viết lên bản gốc. Ghi chú vào danh mục hoặc một tờ riêng kẹp kèm.

Bỏ giấy tờ cũ vì nghĩ không còn dùng. Giấy tờ nhà đất cũ, giấy tờ công tác thời trẻ có thể vẫn cần cho việc đối chiếu. Chỉ bỏ khi bố mẹ đồng ý và đã hỏi người có chuyên môn nếu chưa chắc.

Nói chuyện giấy tờ trước mặt người ngoài. Hàng xóm, khách, người giúp việc không cần biết nhà có giấy tờ gì và để đâu.

Để một người con nắm hết mà các con khác không biết. Đó là mầm của hiểu lầm về sau. Danh mục chung là cách đơn giản nhất để mọi người yên tâm.

Những việc nên hỏi sớm, và lúc cần nhắc nhẹ

Có vài câu hỏi khó mở lời nhưng nên hỏi khi bố mẹ còn khoẻ: nếu bố mẹ nằm viện, bố mẹ muốn con nào ở cạnh để nghe bác sĩ và ký giấy; bố mẹ có muốn ghi lại mong muốn của mình về việc chăm sóc khi ốm không; giấy tờ nào bố mẹ muốn giao cho ai giữ về sau. Không cần hỏi hết một lần. Hỏi trong những lúc trò chuyện bình thường, như khi đưa bố mẹ đi khám về, thường tự nhiên hơn.

Khi một người trong gia đình qua đời, giấy tờ của người đó sẽ cần cho nhiều thủ tục. Việc đó có trình tự riêng và nên hỏi cơ quan nơi cư trú, cùng người có chuyên môn nếu liên quan tài sản. Điều duy nhất bài này muốn nhắc: một danh mục rõ ràng làm từ khi bố mẹ còn khoẻ giúp các con đỡ rối rất nhiều trong lúc đã đủ đau buồn.

Mỗi năm một lần, nhân dịp Tết hay giỗ họ khi con cháu về đông, mở hộp ra cùng bố mẹ, xem danh mục có cần sửa không. Việc này mười lăm phút, nhưng là cách giữ cho mọi thứ luôn đúng và để bố mẹ thấy con cái vẫn tôn trọng việc bố mẹ tự giữ giấy tờ của mình.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ không muốn cho con xem giấy tờ thì làm sao?

Tôn trọng ý bố mẹ. Có thể chỉ xin bố mẹ cho biết hộp để ở đâu và giấy gì cần mang khi đi viện. Giữ cửa mở cho lần sau, không ép, và làm gương bằng cách sắp xếp giấy tờ của chính nhà mình.

Có nên chụp lại toàn bộ giấy tờ của bố mẹ không?

Nên chụp nếu bố mẹ đồng ý, nhất là thẻ căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, giấy tờ đất và giấy tờ lương hưu. Lưu ở thư mục có khoá, chỉ các con biết, không gửi vào nhóm có người ngoài.

Giấy tờ đất ở quê đứng tên ông bà đời trước thì xử lý thế nào?

Đây là việc có thủ tục riêng và có thể phức tạp. Ghi lại hiện trạng vào danh mục, giữ nguyên bản gốc, rồi hỏi uỷ ban xã nơi có đất hoặc người có chuyên môn khi gia đình muốn làm thủ tục.

Con ở xa thì giúp bố mẹ sắp xếp giấy tờ bằng cách nào?

Có thể làm trong dịp về thăm, sau đó nhờ người con hoặc người thân ở gần làm đầu mối. Bản chụp danh mục và giấy tờ giúp con ở xa vẫn nắm được và hỗ trợ khi bố mẹ cần.

Bao lâu nên xem lại hộp giấy tờ của bố mẹ?

Mỗi năm một lần là hợp lý, cộng thêm mỗi khi có thay đổi như đổi thẻ, nằm viện, làm thủ tục mới. Nên làm cùng bố mẹ chứ không tự mở khi bố mẹ vắng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138