QuanXuyen.comQuán Xuyến
Quán xuyến lúc nhà có biến

Mất điện mất nước nhiều ngày ở nhà: giữ bữa ăn, tủ lạnh và sinh hoạt khi chờ có lại

Khu nhà mất điện, mất nước vài ngày? Cách chia nước theo thứ tự ưu tiên, xử lý tủ lạnh, nấu ăn an toàn, giữ người già mát và việc cần làm khi điện nước có lại.

Woman pouring water from a large plastic jerrycan into a cooking pot by candlelight in a small apartment kitchen at dusk, her mother seated in the background

Khi mất điện mất nước kéo dài, cách giữ nhà ổn nhất là xác định càng sớm càng tốt sẽ mất bao lâu, chia nước theo thứ tự ưu tiên (uống và nấu trước, vệ sinh cá nhân sau, xả bồn cầu dùng nước đã qua sử dụng), hạn chế mở tủ lạnh và ăn đồ theo thứ tự dễ hỏng trước, nấu ăn ở chỗ thoáng.

Bài này viết cho tình huống mất điện, nước vài ngày sau bão, do sự cố đường ống hay trạm điện khu vực, khi cả nhà vẫn ở nhà. Phần cuối nói về những việc cần làm khi điện nước có lại, phần thường bị bỏ qua nhất.

Giờ đầu tiên: hỏi bao lâu rồi mới quyết

Nhà anh Hưng và chị Vân ở một chung cư ở Hà Nội, có con gái đã đi làm và mẹ chị Vân bị huyết áp cao ở cùng. Sau một trận mưa bão, trạm bơm của toà nhà hỏng, điện cũng mất theo từng đợt. Ngày đầu cả nhà dùng nước như bình thường vì nghĩ chiều sẽ có lại; đến tối thì bồn chứa trên căn hộ cạn, tủ lạnh đã ấm.

Bài học của nhà anh Hưng là trong giờ đầu tiên, việc quan trọng nhất là hỏi xem sẽ mất bao lâu. Ban quản lý toà nhà, tổ trưởng dân phố, thông báo của đơn vị điện lực và cấp nước thường có thông tin dự kiến. Nếu dự kiến vài giờ thì cứ sinh hoạt gần như bình thường; nếu dự kiến từ một ngày trở lên hoặc không ai biết thì chuyển ngay sang chế độ tiết kiệm, đừng đợi cạn mới bắt đầu.

Một người lớn trong nhà nên nhận việc theo dõi tin tức và cập nhật cho cả nhà vài lần mỗi ngày, để mọi người không phải ai cũng đi hỏi. Người đó cũng là người đi gom các thùng, xô, chậu trong nhà, hứng đầy nước ngay khi còn nước chảy yếu, vì vài giờ sau có thể không còn giọt nào.

Chia nước theo thứ tự ưu tiên

Khi nước có hạn, chia theo việc thay vì để ai cần thì lấy. Nhà anh Hưng gom hết nước vào các thùng có nắp và chia như sau.

Thứ tựDùng choMẹo tiết kiệmGhi chú
1Uống, nấu ăn, thuốcĐể riêng một thùng sạch có nắp, chỉ dùng ca múc riêngKhông lấy nước này cho việc khác
2Rửa tay, đánh răng, lau ngườiDùng ca nhỏ thay vì vòi, lau người bằng khăn ướtNgười già, người bệnh ưu tiên
3Rửa chénLau sạch dầu mỡ bằng giấy trước, rửa trong chậu, tráng một lầnGiảm số chén bát dùng mỗi bữa
4Xả bồn cầuDùng lại nước rửa rau, nước tráng chén, đổ một xô vào bồn cầuKhông dùng nước sạch cho việc này

Chỉ bốn dòng nhưng thay đổi rất nhiều. Phần lớn nước trong nhà thường đi vào xả bồn cầu và tắm; chỉ cần dùng lại nước đã qua sử dụng cho bồn cầu và lau người thay cho tắm vòi, lượng nước một thùng có thể kéo dài gấp mấy lần. Nếu toà nhà hay khu phố có xe chở nước tới, một người cầm sẵn thùng xuống lấy theo giờ thông báo.

Tủ lạnh: ăn theo thứ tự, mở ít nhất có thể

Tủ lạnh đóng kín thường giữ lạnh được vài giờ, ngăn đá đầy giữ được lâu hơn ngăn đá vơi. Mỗi lần mở cửa là hơi lạnh thoát ra.

  1. Ngay khi biết mất điện lâu, mở tủ một lần, lấy ra hết những gì cần cho bữa kế tiếp, rồi đóng lại. Không mở để xem.
  2. Ăn trước đồ dễ hỏng ở ngăn mát: sữa, thịt cá tươi, đồ đã nấu chín.
  3. Đồ ở ngăn đá để sau, vì còn đông đá được lâu hơn. Dồn đồ ngăn đá sát nhau cho lạnh giữ lâu hơn.
  4. Nếu có đá cục hoặc thùng giữ lạnh, chuyển những món quý cần giữ vào đó.
  5. Món nào đã ấm lâu, có mùi lạ, chảy nước bất thường thì bỏ. Nguyên tắc quen thuộc: nghi ngờ thì bỏ, đừng tiếc mà để cả nhà đau bụng.

Thuốc cần bảo quản lạnh là trường hợp riêng. Nếu trong nhà có loại thuốc này, hỏi dược sĩ hoặc nơi kê đơn xem thuốc chịu được bao lâu ở nhiệt độ phòng, và có nên mang tạm tới nơi có điện không.

Nấu ăn khi không có điện: an toàn là trên hết

Bếp gas mini dùng ở chỗ thoáng. Nấu ở nơi có cửa mở, tránh để bếp sát rèm, giấy. Đặt bình gas mini đúng chiều theo hướng dẫn, không để nồi to quá mặt bếp che bình gas.

Tuyệt đối không đốt than hay chạy máy phát điện trong phòng kín. Bếp than, lò than, máy phát điện chạy xăng dầu sinh ra khí độc không màu không mùi. Dùng trong nhà, kể cả hành lang kín hay ban công đóng kính, có thể gây ngộ độc cả nhà khi đang ngủ.

Thực đơn ít nước, ít bước. Món luộc tốn nước, món xào và món kho ít nước hơn. Cơm nấu bằng nồi trên bếp gas, một món kho dùng hai bữa, rau ăn sống được thì rửa trong chậu. Đồ khô như mì, bánh mì, đồ hộp giải quyết những bữa vội.

Rửa ít đồ hơn. Mỗi người dùng một bộ chén đũa riêng cả ngày, lau sạch sau mỗi bữa, cuối ngày mới rửa một lần.

Nấu vừa đủ ăn. Không có tủ lạnh thì đồ thừa khó giữ qua đêm, nhất là trời nóng. Nấu vừa đủ một bữa, món kho mặn thì giữ được lâu hơn món canh. Đồ ăn còn thừa mà để quá nửa ngày ở nhiệt độ phòng thì bỏ.

Một người giữ bếp. Mất điện vài ngày, bếp thành chỗ cả nhà ra vào. Giao một người giữ việc nấu và cất bình gas mini mỗi ngày, những người khác lo nước và dọn dẹp, để tránh cảnh hai người cùng bật bếp hay quên khoá bình.

Vệ sinh trong nhà khi thiếu nước

Thiếu nước vài ngày thì chuyện vệ sinh dễ thành chuyện sức khoẻ, nhất là trong căn hộ kín. Vài thói quen tạm thời giúp nhà vẫn sạch mà không tốn nước.

  • Rửa tay bằng dung dịch rửa tay khô sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn, giữ nước sạch cho nấu ăn.
  • Rác thực phẩm bỏ vào túi buộc kín, mang xuống điểm tập kết mỗi ngày, không để qua đêm trong bếp nóng.
  • Hoãn giặt giũ. Đồ lót, khăn mặt thì giặt tay trong chậu nhỏ, nước giặt xong dùng xả bồn cầu.
  • Lau bếp, bàn ăn bằng khăn ẩm có chút nước rửa chén, không xối nước.
  • Đậy kín các thùng chứa nước để tránh muỗi đẻ trứng và bụi rơi vào.
  • Trong nhà có trẻ nhỏ hay người bệnh thì ưu tiên nước sạch cho vệ sinh của họ trước.

Những ngày này, mỗi người lớn trong nhà nhận một việc vệ sinh cố định, như người mang rác xuống, người giặt tay, người lau bếp. Không ai phải làm hết, và nhà không bị bỏ bê chỉ vì ai cũng nghĩ thiếu nước thì đành chịu.

Ánh sáng, sạc pin và liên lạc

Mất điện vài ngày thì ánh sáng và pin điện thoại trở thành thứ phải chia như nước.

  • Đèn pin, đèn sạc để ở chỗ cố định, mỗi phòng một cái; dùng xong để lại đúng chỗ.
  • Hạn chế nến; nếu dùng thì đặt trên đĩa vững, xa rèm, không để cháy khi không có người.
  • Điện thoại bật chế độ tiết kiệm pin, giảm độ sáng, tắt những ứng dụng không cần. Chỉ một máy theo dõi tin tức.
  • Sạc ở nơi có điện khi có dịp: nơi làm việc, quán có máy phát, nhà người thân khu khác. Mang theo sạc dự phòng để sạc đầy rồi về.
  • Hẹn với họ hàng một khung giờ nhắn tin báo bình an mỗi ngày.

Con gái anh Hưng đi làm ở khu có điện, mỗi tối mang về hai cục sạc dự phòng đầy. Nhờ vậy cả nhà giữ được liên lạc suốt bốn ngày mà không phải xếp hàng sạc ở đâu.

Người già và người bệnh trong những ngày mất điện

Giữ mát. Không có quạt, máy lạnh, người già dễ bị mệt vì nóng. Cho ngồi ở phòng thoáng nhất, khăn ướt lau người, uống đủ nước theo lời dặn của bác sĩ nếu có bệnh phải hạn chế nước.

Thuốc uống đúng giờ. Mất điện làm nếp sinh hoạt lộn xộn, dễ quên giờ uống thuốc. Một người nhận việc nhắc, ghi giờ uống lên tờ giấy dán cạnh giường.

Đi lại ban đêm. Đèn sạc để sẵn cạnh giường người già, lối đi ra nhà vệ sinh dọn trống. Chung cư mất điện thì thang máy không chạy; người già yếu tránh lên xuống cầu thang nhiều tầng.

Khi nào nên đưa đi chỗ khác. Nếu mất điện kéo dài trong nắng nóng mà người già có dấu hiệu mệt lả, choáng váng, hoặc nhà có người cần thiết bị y tế chạy điện, cân nhắc đưa tạm tới nhà người thân có điện. Dấu hiệu nặng thì đưa đi cơ sở y tế.

Khi điện nước có lại: những việc hay bị quên

Có điện lại, ai cũng muốn bật hết mọi thứ. Làm theo thứ tự để tránh hỏng đồ và tránh phiền về sau.

  1. Bật thiết bị từ từ, từng cái một, không bật đồng loạt máy lạnh, tủ lạnh, bình nóng lạnh cùng lúc.
  2. Nếu điện chập chờn nhiều lần, rút phích thiết bị đắt tiền cho tới khi điện ổn định.
  3. Nước có lại thì xả vòi một lúc cho hết nước đục, cặn trong đường ống trước khi dùng nấu ăn.
  4. Kiểm lại tủ lạnh lần nữa: món nào đã rã đông hoàn toàn và để ấm lâu thì bỏ.
  5. Đổ bỏ nước tích trong thùng nếu đã để lâu, rửa thùng, để khô, cất lại chỗ cũ cho lần sau.
  6. Ghi vào sổ nhà: ngày mất, ngày có lại, nhà thiếu gì, lần sau cần chuẩn bị thêm gì.

Tháng đó, khi có hoá đơn điện nước, nhìn lại một lần xem có bất thường không. Những dòng ghi trong sổ nhà cũng giúp lần sau cả nhà biết thùng nước nên để sẵn bao nhiêu, đèn sạc nên mua thêm mấy cái.

Câu hỏi thường gặp

Mất nước nhiều ngày thì ưu tiên dùng nước cho việc gì?

Ưu tiên theo thứ tự: uống, nấu ăn và uống thuốc trước, sau đó là rửa tay, đánh răng, lau người, rồi đến rửa chén. Xả bồn cầu thì dùng lại nước rửa rau, nước tráng chén thay vì nước sạch.

Tủ lạnh mất điện thì đồ ăn giữ được bao lâu?

Tủ đóng kín thường giữ lạnh vài giờ, ngăn đá đầy giữ được lâu hơn. Mở tủ càng ít càng tốt, ăn đồ dễ hỏng ở ngăn mát trước. Món nào đã ấm lâu, có mùi lạ hay chảy nước bất thường thì bỏ.

Có được dùng bếp than trong nhà khi mất điện không?

Không. Bếp than và máy phát điện chạy xăng dầu sinh ra khí độc không màu không mùi, dùng trong nhà hoặc chỗ kín có thể gây ngộ độc. Nấu bằng bếp gas mini ở chỗ có cửa thoáng.

Có điện lại thì nên bật các thiết bị thế nào?

Bật từ từ từng thiết bị một, không bật đồng loạt máy lạnh, tủ lạnh, bình nóng lạnh. Nếu điện còn chập chờn thì rút phích thiết bị đắt tiền cho tới khi điện ổn định hẳn.

Nước máy có lại có dùng nấu ăn ngay được không?

Nên xả vòi một lúc cho hết nước đục và cặn trong đường ống trước. Nếu nước vẫn đục, có mùi lạ sau khi xả, hỏi ban quản lý hoặc đơn vị cấp nước trước khi dùng để nấu ăn.

Người già trong nhà nên được chăm thế nào khi mất điện lâu?

Cho ngồi ở chỗ thoáng mát nhất, lau người bằng khăn ướt, nhắc uống thuốc đúng giờ, để đèn sạc cạnh giường và dọn lối đi ban đêm. Nếu có dấu hiệu mệt lả, choáng váng thì đưa tới chỗ có điện hoặc cơ sở y tế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138