QuanXuyen.comQuán Xuyến
Quán xuyến lúc nhà có biến

Sắp xếp việc nhà trước khi sinh em bé: chia lại việc của người lớn từ ba tháng cuối

Nhà sắp có em bé thì việc nhà phải chia lại từ trước, không đợi sau sinh. Bảng việc ai nhận, tủ đông, kho đồ, giấy tờ và cách đón người đến giúp.

Young husband stacking plain plastic food containers into a chest freezer in a narrow utility room, pregnant wife sitting nearby on a stool, warm afternoon light

Nên sắp xếp lại việc nhà từ khoảng ba tháng cuối thai kỳ: lập danh sách mọi việc đang làm, quyết định trước ai nhận việc nào trong tháng đầu sau sinh, làm đầy tủ đông và kho đồ dùng, xử lý trước giấy tờ và khoản đóng tiền có thể đóng sớm. Đợi đến lúc em bé về nhà mới chia thì mọi việc dồn vào người đang mệt nhất.

Bài này nói về phần nhà cửa của những người lớn, không nói chuyện chăm em bé hay chăm sóc sức khoẻ sau sinh, vì phần đó cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trọng tâm là để bếp, kho, sổ sách và giờ giấc trong nhà chạy được khi một người lớn gần như rút hẳn khỏi việc nhà trong vài tuần.

Vì sao phải chia việc từ trước, không đợi sau sinh

Anh Tùng và chị Mai ở Huế, hai vợ chồng ở riêng, mẹ chị Mai sẽ vào ở cùng tháng đầu. Trước nay chị Mai lo đi chợ, nấu nướng và sổ chi tiêu; anh Tùng lo giặt giũ, đổ rác, sửa vặt và đóng các khoản tiền. Sau sinh, chị Mai cần nghỉ, nghĩa là cả mảng bếp và sổ sách phải sang người khác. Nếu không bàn trước, kịch bản quen thuộc là mẹ chị Mai ôm hết việc bếp, anh Tùng không biết bắt đầu từ đâu, còn chị Mai nằm trong phòng vẫn phải nhắc từng món cần mua.

Chia việc từ trước có hai cái lợi. Thứ nhất, người nhận việc mới có vài tuần để làm quen khi người cũ vẫn còn đứng cạnh hướng dẫn. Anh Tùng đi chợ cùng chị Mai bốn năm lần trước khi sinh sẽ biết hàng quen ở đâu, nhà hay ăn gì, mua bao nhiêu thì đủ. Thứ hai, những quyết định khó, như ai dậy đêm làm việc gì, ai đón khách, được bàn lúc mọi người còn đủ ngủ và đủ bình tĩnh.

Ba tháng là khoảng vừa đủ: không quá sớm đến mức quên, không quá muộn đến mức người mang thai đã mệt không đi lại được nhiều.

Bảng việc nhà: đang ai làm, tháng đầu ai nhận

Hai vợ chồng ngồi với nhau một buổi, liệt kê mọi việc nhà kể cả việc vô hình như nhớ, nhắc, theo dõi. Sau đó điền cột cuối cùng cho tháng đầu.

ViệcĐang ai làmTháng đầu sau sinhCần làm quen trước
Đi chợ, lên danh sách muaChị MaiAnh TùngĐi chợ cùng vợ bốn năm lần, ghi hàng quen
Nấu bữa chínhChị MaiMẹ chị Mai, anh Tùng nấu cuối tuầnGhi mười món nhà hay ăn và cách nấu nhà mình
Giặt phơi, gấp đồAnh TùngAnh TùngKhông cần
Sổ chi tiêu, ghi khoản chiChị MaiAnh Tùng ghi, cuối tuần hai người xem lạiGhi thử hai tuần trước sinh
Đóng các khoản tiền định kỳAnh TùngAnh TùngĐóng trước những khoản đóng sớm được
Dọn dẹp chungCả haiAnh Tùng, có thể thuê theo giờQuyết định có thuê không
Tiếp khách, trả lời họ hàngChị MaiAnh TùngThống nhất câu trả lời chung

Cột cuối là cột hay bị bỏ qua nhất. Ghi tên người nhận việc thì dễ; biết cần tập trước những gì mới làm cho việc chuyển giao chạy được. Bảng này dán lên tủ lạnh, để mẹ chị Mai khi vào cũng biết việc nào đã có người nhận, khỏi phải ôm hết.

Tủ đông và bếp: chuẩn bị trong bốn đến sáu tuần cuối

Mục tiêu không phải nấu sẵn cả tháng, mà là có đủ bữa dự phòng cho những ngày không ai kịp nấu.

  1. Dọn trống tủ đông hai tuần trước khi bắt đầu nấu dự trữ: ăn hết đồ cũ, bỏ đồ không rõ ngày.
  2. Mỗi cuối tuần nấu gấp đôi một món nhà hay ăn, chia một nửa vào hộp theo khẩu phần một bữa, ghi tên món và ngày nấu bằng bút lên nắp.
  3. Sơ chế sẵn thứ hay dùng: thịt thái sẵn chia phần, hành tỏi phi, nước dùng nấu sẵn đông đá thành từng khối.
  4. Giữ một ngăn tủ đồ khô cho bữa ăn mười phút: mì, bún khô, trứng, đồ hộp nhà quen ăn.
  5. Viết danh sách món trong tủ đông, dán lên cửa tủ, ăn hết món nào gạch món đó. Không có danh sách thì đồ nằm đáy tủ tới khi hỏng.

Chuyện ăn uống riêng của người mẹ sau sinh, kiêng gì ăn gì, nên hỏi nhân viên y tế nơi khám thai và bàn với người đến giúp. Phần chuẩn bị ở đây chỉ để bữa cơm chung của nhà không đứt.

Kho đồ dùng: mức tồn cho tháng đầu

Tháng đầu, đi chợ hay đi mua sắm đều là việc khó xếp giờ. Nên nâng mức tồn của những thứ dùng đều lên đủ khoảng bốn đến sáu tuần.

  • Gạo, dầu ăn, nước mắm, đường, muối: mua thêm một lần là đủ.
  • Giấy vệ sinh, khăn giấy, túi rác: những thứ cạn nhanh khi nhà đông người hơn.
  • Xà phòng giặt, nước xả, nước rửa chén: tháng đầu số lần giặt tăng hẳn.
  • Đồ dùng cho người đến giúp: thêm một bộ chăn gối, khăn tắm, dép trong nhà.
  • Bình gas dự phòng hoặc ghi sẵn ngày đổi gas gần nhất để không hết gas giữa đêm.
  • Pin, bóng đèn ngủ, ổ cắm dài cho phòng ngủ nếu sắp xếp lại giường.

Không cần tích trữ quá nhiều. Nhà ở phố có chợ gần thì mức tồn hai ba tuần là đủ; mua quá tay chỉ chiếm chỗ trong khi nhà sắp cần thêm chỗ cho đồ của em bé.

Giấy tờ và tiền: dồn trước những gì có thể

Gom giấy tờ vào một túi. Căn cước của hai vợ chồng, giấy đăng ký kết hôn, thẻ bảo hiểm y tế, sổ khám thai để chung một túi nhựa có khoá kéo, đặt ở chỗ cả hai cùng biết. Ngày đi sinh chỉ cần cầm túi này.

Hỏi trước thủ tục cho em bé. Các việc như đăng ký khai sinh, bảo hiểm cho trẻ, chế độ thai sản có quy định và cách nộp riêng, có thể thay đổi theo thời gian. Hỏi trước ở cơ quan nơi cư trú và bộ phận nhân sự nơi làm để biết cần giấy gì, hạn bao lâu; ghi lại vào một trang trong sổ.

Đóng sớm khoản đóng được. Những khoản theo quý hay năm rơi vào tháng đầu sau sinh như phí gửi xe, bảo hiểm xe, gia hạn gói mạng thì đóng trước nếu nơi thu cho phép. Khoản nào chỉ đóng đúng kỳ thì ghi rõ ngày lên lịch dán tủ lạnh.

Để riêng một khoản cho tháng đầu. Ví dụ nhà chị Mai để riêng một phong bì cho chi tiêu phát sinh như ăn ngoài, đi lại, đồ dùng thêm. Không cần con số chuẩn nào; chỉ cần tách ra để khỏi lẫn với tiền chợ và biết đã chi bao nhiêu.

Người đến giúp và khách đến thăm

Nói rõ việc với người đến giúp. Mẹ chị Mai vào giúp với lòng thương con, nhưng nếu không bàn trước, bà sẽ làm tất cả và mệt sau một tuần. Bàn với bà: bà lo bữa trưa và bữa tối, còn giặt giũ và đi chợ đã có anh Tùng. Như vậy bà có thời gian nghỉ trưa và ở bên con gái.

Thống nhất nếp bếp. Mỗi nhà một cách nấu, một cách xếp đồ. Nói trước với người đến giúp đồ đạc để đâu, và người trong nhà cũng chấp nhận bếp sẽ được xếp lại theo kiểu của người đang nấu trong một tháng.

Khách thăm có giờ. Họ hàng muốn ghé thăm là chuyện vui, nhưng khách liên tục làm người lớn trong nhà phải tiếp nước, dọn dẹp thêm. Anh Tùng nhận việc trả lời họ hàng, hẹn khung giờ thăm, và nói trước rằng nhà sẽ không giữ khách lại ăn cơm trong tháng đầu.

Một người giữ lịch chung. Lịch khám, lịch tiêm, lịch người đến giúp về quê ghi chung vào một chỗ, do một người giữ. Tháng đầu ai cũng thiếu ngủ, nhớ lẫn là chuyện thường.

Sửa vặt và sắp lại nhà trước ngày sinh

Tháng đầu sau sinh không ai muốn gọi thợ vào nhà, cũng không ai rảnh để leo thang thay bóng đèn. Những việc sửa vặt đang để dành nên làm xong trong khoảng tháng thứ tám.

  • Thay bóng đèn đã chập chờn, nhất là đèn hành lang và phòng tắm, những chỗ sẽ đi lại nhiều ban đêm.
  • Gọi thợ xem máy giặt, bình nóng lạnh, máy lạnh phòng ngủ nếu có dấu hiệu trục trặc. Máy giặt hỏng giữa tháng đầu là chuyện rất mệt.
  • Sắp lại phòng ngủ: kê giường, tủ sao cho lối đi ban đêm thông thoáng, không vướng dây điện.
  • Dọn bớt đồ ở chỗ sẽ để đồ của em bé và chỗ ngủ của người đến giúp; đồ ít dùng đóng thùng cất lên cao.
  • Kiểm khoá cửa, chuông cửa: tháng đầu người ra vào nhiều, cửa khó khoá dễ thành nỗi lo.

Mỗi việc chỉ mất một buổi, nhưng dồn vào tháng đầu thì việc nào cũng thành lớn. Anh Tùng ghi danh sách này vào cuối sổ bàn giao, làm xong việc nào gạch việc đó, và hẹn mốc hoàn tất trước ngày dự sinh ba tuần cho chắc.

Tháng đầu: họp nhà mười phút mỗi cuối tuần

Bảng chia việc viết trước khi sinh chỉ là bản nháp. Khi em bé về, nhịp nhà thay đổi theo cách khó đoán: có việc nặng hơn dự kiến, có việc tưởng quan trọng mà bỏ cũng không sao. Mỗi tối chủ nhật, những người lớn trong nhà ngồi mười phút, hỏi nhau ba câu: tuần này việc gì quá tải, việc gì không ai làm, tuần tới đổi gì.

Có những việc nên mạnh dạn bỏ trong tháng đầu: lau nhà mỗi ngày, nấu nhiều món trong một bữa, giữ nhà luôn gọn gàng như trước. Người lo toan nhà cửa quen làm đủ thì dễ thấy áy náy khi thấy nhà bừa, nhưng tháng đầu chỉ cần ba thứ chạy được là bếp, quần áo sạch và tiền đóng đúng hạn.

Cuối tháng, nhìn lại bảng chia việc. Nhiều nhà thấy rằng việc anh chồng nhận đi chợ và ghi sổ trong tháng đầu hoá ra làm rất ổn, và quyết định giữ luôn như vậy. Đó là kết quả tốt nhất của việc chuẩn bị: không chỉ qua được tháng đầu, mà việc nhà được chia lại công bằng hơn cho những năm có con nhỏ phía sau.

Câu hỏi thường gặp

Nên bắt đầu chuẩn bị việc nhà trước khi sinh từ tháng thứ mấy?

Khoảng ba tháng cuối là hợp lý. Lúc đó người mang thai vẫn còn đi lại được để hướng dẫn người nhận việc, và vẫn đủ thời gian làm đầy tủ đông, kho đồ dùng. Bắt đầu sớm hơn thì dễ quên, muộn hơn thì người mang thai đã mệt.

Có cần nấu sẵn đồ ăn cho cả tháng đầu không?

Không cần. Chỉ cần đủ bữa dự phòng cho những ngày không ai kịp nấu, thường mười đến mười lăm bữa là đủ cho một nhà hai ba người lớn. Phần còn lại nấu hằng ngày theo người đang nhận việc bếp.

Nhà không có ai đến giúp thì chia việc thế nào?

Khi chỉ có hai vợ chồng, người còn lại gần như nhận hết việc nhà trong vài tuần, nên phải bỏ bớt thật nhiều việc không cần thiết. Có thể cân nhắc thuê người dọn dẹp theo giờ vài buổi một tuần, và nhờ người thân gần nhà nhận một mảng cố định như đi chợ.

Ai nên giữ sổ chi tiêu trong tháng đầu sau sinh?

Người đang nhận việc đi chợ và đóng tiền là người tiện ghi nhất. Cuối tuần hai vợ chồng xem lại sổ cùng nhau vài phút để người nghỉ sinh vẫn nắm được tình hình mà không phải tự ghi từng khoản.

Thủ tục khai sinh cho em bé hỏi ở đâu?

Quy định và cách nộp có thể thay đổi, nên hỏi trực tiếp cơ quan nơi cư trú về giấy tờ cần có và thời hạn. Nên hỏi trước khi sinh vài tuần, ghi lại vào sổ để sau sinh chỉ việc làm theo.

Làm sao từ chối khách thăm mà không mất lòng?

Hẹn khung giờ thay vì từ chối thẳng, và để một người trong nhà, thường là người không nghỉ sinh, trả lời họ hàng. Nói trước rằng tháng đầu nhà chưa giữ khách lại ăn cơm. Đa số người thân đều hiểu khi được báo sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138