QuanXuyen.comQuán Xuyến
Giấy tờ gia đình

Cách cất giấy tờ bản gốc trong nhà: hộp, túi, chỗ để và chống ẩm mốc

Cất giấy tờ bản gốc sao cho không ẩm, không mối, không ố vàng và người nhà tìm được: chọn hộp, túi, chỗ để, gói chống ẩm và lịch mở ra kiểm hằng năm.

Man kneeling beside an open wardrobe placing a sealed plastic box on a high shelf, side view, face turned away, cool morning light, muted green walls

Giấy tờ bản gốc nên nằm trong túi nhựa có khoá kéo theo từng nhóm, các túi xếp đứng trong một hộp nhựa nắp kín, hộp đặt ở chỗ khô, cao, tránh nắng, cách tường và không sát nền nhà, kèm vài gói hút ẩm thay định kỳ. Mỗi năm mở ra một lần vào mùa khô để kiểm và hong lại.

Cách cất này không tốn kém và không cần két sắt. Cái hại giấy tờ trong nhà Việt thường không phải trộm, mà là ẩm, mối, chuột, nước dột, và sự bất cẩn của chính người trong nhà: kẹp ghim gỉ, gấp đôi gấp ba, ép plastic. Phần dưới đi qua từng thứ: chọn hộp, chọn chỗ, làm gì với mùa nồm, cái gì không nên làm và cách để người khác tìm được.

Kẻ thù của giấy tờ trong nhà Việt

Độ ẩm. Miền Bắc có mùa nồm, miền Trung và miền Nam có mùa mưa dài. Giấy hút ẩm, mực bị loang, con dấu đỏ nhoè, đốm mốc đen xuất hiện ở mép. Giấy để trong tủ gỗ kín sát tường dễ mốc hơn giấy để trên kệ thoáng.

Mối và mọt. Mối đi theo đường tường, chân tủ gỗ và các thùng các tông để dưới gầm giường. Giấy là thức ăn của chúng. Một chồng hồ sơ để trong thùng giấy ở góc nhà vài năm có thể bị ăn ruỗng mà mặt ngoài vẫn nguyên.

Nước. Nhà phố bị ngập khi mưa lớn, nhà ống bị dột tầng trên cùng, máy giặt rò nước. Ngăn tủ sát sàn là chỗ hỏng đầu tiên.

Nhiệt và nắng. Tủ đặt cạnh cửa sổ hướng tây, gác xép sát mái tôn làm giấy giòn và ố vàng. Mực của một số giấy tờ in nhiệt, như hoá đơn máy, phai rất nhanh.

Chính người trong nhà. Ghim bấm gỉ để lại vết nâu, băng dính ố vàng, gấp đôi lâu ngày làm nứt nếp gấp, ép plastic làm khó cho việc đối chiếu bản gốc ở một số nơi. Trẻ nhỏ lục tủ, người dọn nhà vứt nhầm.

Chọn đồ đựng: so sánh các cách hay dùng

Không có cách nào hoàn hảo, nhưng có cách hợp với nhà mình. Bảng dưới so các lựa chọn thường gặp, không nêu giá vì giá thay đổi theo nơi mua; cách nào cũng làm được với tiền chợ một hai buổi.

Cách đựngƯuNhượcHợp với
Túi nhựa khoá kéo cỡ lớn, mỗi nhóm một túichống nước tốt, nhìn xuyên thấy, rẻ, dễ thaymỏng, dễ rách mép nếu nhét quá đầymọi nhà, làm lớp trong cùng
Bìa lá có nhiều ngănlật tìm nhanh, giữ phẳngkhông chống nước, mép hởgiấy tờ dùng thường xuyên
Hộp nhựa nắp kín có gioăngchống ẩm, chống chuột, xếp chồng đượcchiếm chỗ, nặng khi đầylớp ngoài cho bản gốc quan trọng
Thùng các tôngsẵn cómối ăn, hút ẩm, sập khi ướtkhông nên dùng cho bản gốc
Két sắt nhỏ trong nhàchống tò mò, có khoánhiều loại không chống ẩm, ngưng tụ hơi nước bên trongnhà muốn khoá, nhưng vẫn cần túi nhựa và gói hút ẩm bên trong

Cách phổ biến và hợp lý nhất cho nhà bình thường là hai lớp: lớp trong là túi nhựa khoá kéo theo nhóm, lớp ngoài là hộp nhựa nắp kín. Két sắt chỉ là lựa chọn thêm, và nhớ rằng két kín hoàn toàn trong căn phòng ẩm có thể đọng hơi nước nếu không có gói hút ẩm.

Chọn chỗ để trong nhà

Chỗ tốt là chỗ khô, mát, cao hơn mặt sàn ít nhất vài gang tay, không sát tường ngoài, không ngay dưới mái tôn, không cạnh nhà tắm hay máy giặt. Với nhà ống nhiều tầng, tầng giữa thường ổn hơn tầng trệt vì tránh được nước ngập và tầng thượng vì tránh được nóng, dột. Với căn hộ chung cư, ngăn trên của tủ quần áo trong phòng ngủ thường là lựa chọn dễ nhất.

Nhà chị Thu ở Hải Phòng từng để cả cặp hồ sơ trong ngăn kéo dưới cùng của tủ thờ phòng khách, sát tường giáp nhà bên. Một mùa nồm, chị mở ra thấy mép giấy chứng nhận nhà đất loang mốc. Sau đó vợ chồng chị chuyển hộp lên ngăn trên tủ quần áo phòng ngủ, kê hộp cách vách tường một khoảng, mọi chuyện ổn hẳn. Điều chị rút ra là chỗ trang trọng chưa chắc là chỗ khô.

Một lưu ý nữa: chỗ cất nên kín đáo nhưng không bí mật đến mức chỉ một người biết. Người lớn trong nhà phải biết, trẻ nhỏ thì không cần. Nếu nhà hay có người giúp việc theo giờ hoặc thợ ra vào, chọn tủ có khoá hoặc ngăn không ai dọn tới.

Đóng gói một lần cho đúng: các bước

Khi đã có túi, hộp và chỗ, làm theo trình tự sau để không phải làm lại:

  1. Gỡ hết ghim bấm, kẹp sắt và dây chun khỏi bản gốc. Thay bằng kẹp nhựa hoặc kẹp nhiều tờ trong một bìa giấy.
  2. Mở phẳng các tờ đang bị gấp nếu tờ đó không quá cũ. Tờ đã giòn ở nếp gấp thì để nguyên, đừng cố là phẳng.
  3. Mỗi nhóm cho vào một túi khoá kéo, viết tên nhóm bằng bút dầu lên mặt túi: Nhân thân, Nhà đất, Xe, Bảo hiểm – sức khoẻ, Hợp đồng – học hành.
  4. Bỏ vào mỗi túi hoặc mỗi hộp một hai gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm khô, ghi ngày cho vào.
  5. Xếp các túi đứng trong hộp, túi hay dùng ở phía trước.
  6. Dán ở mặt trong nắp hộp danh sách các túi và ngày đóng gói.
  7. Đặt hộp vào chỗ đã chọn, kê lên một miếng gỗ hoặc tấm nhựa nếu chỗ đó sát mặt phẳng dễ ẩm.

Gói hút ẩm loại hạt có chỉ thị màu tiện hơn vì nhìn là biết đã no ẩm hay chưa. Khi đổi màu thì thay gói mới hoặc sấy lại theo hướng dẫn in trên bao bì.

Những việc không cần làm, hoặc không nên làm

Nhiều lời khuyên truyền tai nghe hợp lý nhưng gây hại cho bản gốc, hoặc tốn công mà không được gì. Danh sách dưới giúp bạn bỏ bớt:

  • Ép plastic bản gốc: nhiều nhà ép giấy khai sinh, bằng cấp cho bền. Việc này khó hoàn tác, và một số nơi khi đối chiếu bản gốc sẽ muốn xem rõ con dấu, chữ ký, chất giấy. Nếu muốn bảo vệ, dùng bìa lá trong.
  • Dán băng dính chỗ rách: băng dính văn phòng ố vàng và để lại keo sau vài năm. Tờ rách thì kẹp trong bìa, đừng dán.
  • Mua két chống cháy đắt tiền chỉ để đựng vài tờ: không sai, nhưng không phải bắt buộc. Với đa số nhà, bản chụp lưu ở chỗ khác mới là lớp bảo vệ trước cháy.
  • Rải long não hay hoá chất chống côn trùng vào túi giấy tờ: mùi bám và có thể làm ố giấy. Chống mối nên xử lý từ tủ và tường, không phải từ túi.
  • Cất ở nhà người thân khác cho chắc: có lúc cần, ví dụ khi nhà đang sửa, nhưng để lâu thì dễ thành không ai nhớ ở đâu.

Nguyên tắc chung: can thiệp vào tờ giấy càng ít càng tốt, can thiệp vào môi trường quanh nó càng nhiều càng tốt.

Cất theo tần suất dùng: túi hay lấy và túi ít lấy

Một sai lầm hay gặp là để chung giấy tờ dùng hằng tháng với giấy tờ cả chục năm mới mở một lần. Kết quả là hộp bản gốc bị mở liên tục, hơi ẩm vào ra, và tờ quan trọng nhất cứ bị lôi ra đặt lên bàn rồi quên cất. Hãy chia thành hai tầng như bảng dưới.

TầngGồm những gìĐể ở đâuBao lâu mở một lần
Túi dùng thườngthẻ bảo hiểm y tế, sổ khám bệnh, giấy đăng ký xe đang đi, hợp đồng thuê nhà đang chạy, sổ tiêm chủng của conbìa lá nhiều ngăn trong ngăn kéo dễ lấyvài lần một tháng
Hộp bản gốcgiấy chứng nhận nhà đất, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, bằng cấp, hợp đồng mua bán lớn, hộ chiếu ít dùnghộp nhựa kín ở chỗ cao, khômột hai lần một năm
Túi chờ xem lạihợp đồng đã thanh lý, giấy hẹn cũ, hoá đơn đồ đã hết bảo hànhtúi riêng gần hộp bản gốcxem lại khi kiểm định kỳ rồi quyết định giữ hay bỏ

Anh Quân ở Cần Thơ áp dụng cách này sau một lần làm rơi giấy chứng nhận kết hôn ở quầy giao dịch: hôm đó anh mang cả cặp hồ sơ đi chỉ để lấy thẻ bảo hiểm y tế cho con. Từ khi tách hai tầng, cặp bản gốc gần như không rời nhà, còn bìa lá dùng thường thì mất cũng chỉ mất những tờ dễ xin lại.

Khi mang bản gốc ra ngoài làm thủ tục, chỉ rút đúng tờ cần, cho vào một bìa riêng, và khi về nhà cất lại ngay trong tối đó. Một tờ nằm trên bàn qua đêm là tờ có nguy cơ bị lẫn vào giấy báo, giấy vẽ của con.

Kiểm định kỳ và xử lý khi đã có dấu hiệu hỏng

Mỗi năm một lần, chọn vài ngày hanh khô, mở hộp ra. Rút từng túi, lật nhanh xem có đốm mốc, mép ố, vết côn trùng hay không. Thay gói hút ẩm. Nếu nắp hộp có hơi nước đọng thì để hộp mở nắp hong trong phòng khô vài tiếng rồi mới đậy lại. Nhân dịp này cập nhật danh sách dán trong nắp hộp.

Gặp tờ có đốm mốc nhẹ, để khô hẳn trong phòng thoáng, không phơi nắng gắt. Dùng cọ mềm khô quét nhẹ bụi mốc ở ngoài trời, đeo khẩu trang. Không lau bằng khăn ướt hay cồn vì dễ làm loang mực và dấu. Sau đó chụp lại tờ đó ngay để có bản chụp tình trạng hiện tại.

Gặp tờ hỏng nặng, chữ hoặc dấu đã không đọc được, hãy hỏi cơ quan đã cấp giấy về việc cấp lại hoặc xác nhận lại, mang theo tờ hỏng và bản chụp nếu có. Thủ tục mỗi loại khác nhau và có thể đã thay đổi, nên hỏi trực tiếp uỷ ban xã, phường nơi cư trú hoặc cơ quan cấp. Đừng tự sửa, tự tô lại chữ trên bản gốc.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cất giấy tờ bản gốc trong két sắt không?

Có thể, nhưng két sắt không tự chống ẩm. Bên trong két vẫn nên dùng túi nhựa khoá kéo và gói hút ẩm, và nên mở két hong vào mùa khô. Két chỉ giải quyết chuyện khoá, không thay được bản chụp lưu ở chỗ khác.

Mùa nồm có cần làm gì thêm với hộp giấy tờ?

Mùa nồm hạn chế mở hộp, vì mở ra là hơi ẩm tràn vào. Kiểm màu gói hút ẩm qua thành hộp nếu nhìn được, và giữ phòng đóng cửa khi trời nồm. Việc mở ra kiểm và hong để dành cho mùa khô.

Giấy tờ bị gấp nhiều năm có nên là phẳng không?

Không nên dùng bàn là. Nhiệt làm giấy giòn và có thể làm hỏng mực, con dấu. Tờ còn dẻo thì mở phẳng rồi kẹp giữa hai tấm bìa cứng vài ngày, tờ đã giòn ở nếp thì để nguyên.

Nên để giấy tờ nhà đất chung hộp với giấy tờ nhân thân không?

Nên để khác túi, tốt nhất khác hộp hoặc khác ngăn. Nếu chẳng may mất hay hỏng một hộp, nhà vẫn còn nhóm còn lại để làm thủ tục cấp lại cho nhóm bị mất.

Người giúp việc hay dọn nhà có nên biết chỗ cất giấy tờ không?

Không cần biết chính xác. Chỉ nên dặn rằng một ngăn hay một tủ cụ thể không cần dọn. Người lớn trong nhà thì phải biết, còn người ngoài chỉ cần biết chỗ nào không được động tới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138