QuanXuyen.comQuán Xuyến
Giấy tờ gia đình

Dọn giấy tờ cũ trong nhà: giữ gì, bỏ gì và huỷ sao cho không lộ thông tin

Dọn đống giấy tờ cũ tích nhiều năm: chia ba đống giữ hẳn, giữ có hạn và bỏ, những tờ tuyệt đối không vứt, và cách huỷ giấy có thông tin cá nhân cho an toàn.

Older woman and grown daughter at a sunny balcony table tearing blank papers into a woven basket, side view, faces turned away, potted herbs, late afternoon glow

Khi dọn giấy tờ cũ, chia thành ba đống: giữ hẳn (nhân thân, nhà đất, bằng cấp, giấy ra viện), giữ có thời hạn (hợp đồng đã xong, hoá đơn đồ còn bảo hành, giấy tờ đang có thể bị hỏi lại), và bỏ (giấy hẹn, phiếu thu lặt vặt, tờ rơi). Giấy có thông tin cá nhân thì xé nhỏ hoặc ngâm nước trước khi bỏ, không vứt nguyên tờ vào thùng rác.

Ngăn tủ nào trong nhà Việt cũng có một chồng giấy không ai dám bỏ: hợp đồng thuê nhà từ ba chỗ trước, hoá đơn tiền điện năm nào, sổ tiết kiệm đã tất toán, giấy hẹn khám bệnh, giấy báo trúng tuyển của con. Cảm giác "biết đâu cần" làm chồng giấy dày mãi, và đến lúc cần thật thì tờ quan trọng bị chôn bên dưới. Bài này giúp bạn dọn một lần cho đâu ra đấy mà không lỡ tay bỏ nhầm.

Ba đống: giữ hẳn, giữ có hạn, bỏ

Bảng dưới là cách phân loại gợi ý. Thời hạn giữ ở cột giữa là kinh nghiệm thực tế của nhiều nhà, không phải quy định pháp luật; với việc liên quan thuế, tranh chấp hay hồ sơ đang mở, hãy hỏi người có chuyên môn hoặc cơ quan liên quan.

ĐốngVí dụGhi chú
Giữ hẳngiấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng nhận nhà đất, hợp đồng mua bán nhà, bằng cấp, học bạ, giấy ra viện, sổ tiêm chủngvào hộp bản gốc
Giữ có hạnhợp đồng thuê nhà đã thanh lý, biên bản trả cọc, hợp đồng lao động cũ, hoá đơn đồ còn bảo hành, biên nhận cho vay mượn chưa xongghi lên túi ngày có thể xem lại
Bỏgiấy hẹn đã qua, tờ rơi, phiếu thu chợ, phiếu khảo sát, hoá đơn đồ đã hỏng hoặc đã bán, thư quảng cáoxé nhỏ nếu có tên, địa chỉ, số tài khoản

Khi đứng trước một tờ mà không biết nên để vào đống nào, đặt câu hỏi: "Nếu mất tờ này, nhà mình có phải đi xin lại, hoặc có thể bị thiệt không?". Nếu có, đống giữ. Nếu không và tờ đó không có thông tin cá nhân, đống bỏ. Nếu còn phân vân, để vào túi "chờ xem lại", ghi ngày, năm sau quyết.

Những tờ không nên vứt dù trông đã cũ

Có những giấy trông như đã hết giá trị nhưng lại là bằng chứng duy nhất cho một việc trong quá khứ. Trước khi bỏ, xem kỹ tờ của bạn có thuộc nhóm nào dưới đây không:

  • Giấy tờ nhà đất đã cũ: giấy tờ trước khi có giấy chứng nhận hiện tại, giấy mua bán viết tay, biên lai thuế đất các năm. Chúng có thể cần khi đo đạc lại, giải quyết ranh giới hay làm thủ tục khác.
  • Sổ hộ khẩu giấy: không còn dùng để chứng minh cư trú, nhưng nhiều nhà giữ làm tư liệu gia đình. Không bắt buộc bỏ.
  • Quyết định nghỉ việc, giấy xác nhận thời gian công tác: có thể cần khi đối chiếu quá trình đóng bảo hiểm xã hội về sau.
  • Biên nhận trả nợ, trả cọc: giữ cho tới khi chắc chắn không còn ai đòi hỏi gì, kể cả khi người cho vay là họ hàng.
  • Giấy tờ của người đã khuất trong nhà: đừng tự bỏ một mình, hỏi các thành viên khác trước, vì có thể còn liên quan tới thủ tục của cả nhà.
  • Giấy ra viện cũ, đơn thuốc từng bị phản ứng: chuyển sang túi sức khoẻ của người đó.

Nếu thật sự muốn gọn, chụp lại các tờ thuộc nhóm này rồi xếp chung một túi "tư liệu", ít mở. Gọn hơn nhiều so với để rải trong các ngăn, mà vẫn còn bản gốc khi cần.

Dọn trong một ngày: trình tự

Anh Sơn và chị Lan ở Khánh Hoà dọn chồng giấy của mười hai năm sống chung trong một ngày Chủ nhật. Trình tự hai người làm như sau:

  1. Buổi sáng, gom hết giấy tờ trong nhà ra phòng khách, kể cả cặp công tác, hộp bánh trên nóc tủ, ngăn bàn thờ, vali cũ.
  2. Trải ba tấm bìa hoặc ba chiếc thùng nhựa ghi Giữ hẳn, Giữ có hạn, Bỏ. Thêm một chiếc túi nhỏ ghi Chờ xem lại.
  3. Mỗi người cầm một nửa chồng, chia nhanh, không đọc chi tiết. Tờ nào phân vân quá mười giây thì cho vào túi Chờ.
  4. Nghỉ trưa. Buổi chiều đổi chồng cho nhau, mỗi người xem lại đống Bỏ của người kia. Đây là bước tránh vứt nhầm.
  5. Đống Giữ hẳn cho vào hộp bản gốc theo nhóm. Đống Giữ có hạn cho vào một túi, ghi ngày xem lại lên mặt túi.
  6. Đống Bỏ chia hai: giấy có thông tin cá nhân để xé hoặc ngâm, giấy không có gì để gom bán ve chai hoặc bỏ thùng rác tái chế.
  7. Buổi tối, ghi lại vào danh mục giấy tờ của nhà những gì đã tìm thấy mà trước đây tưởng mất.

Bước bốn là điều làm cho buổi dọn của anh Sơn không thành cãi nhau. Chị Lan đã định bỏ tờ giấy biên nhận anh trả nợ người bạn cũ, anh nhìn thấy và giữ lại. Ngược lại anh định vứt hợp đồng mạng đứng tên chị ở nhà cũ, chị nhớ ra vẫn chưa làm thủ tục cắt. Hai người cùng nhìn đống bỏ thì ít sai hơn một người dọn kỹ đến đâu.

Huỷ giấy có thông tin cá nhân cho an toàn

Giấy tờ bỏ đi vẫn có thể bị nhặt và đọc. Một tờ sao kê có số tài khoản, một bản photo căn cước, một hợp đồng có địa chỉ và chữ ký, đủ để kẻ xấu ghép thông tin giả danh bạn. Vì thế giấy có tên, ngày sinh, số định danh, số tài khoản, chữ ký hay địa chỉ nhà thì không vứt nguyên tờ.

Cách đơn giản nhất ở nhà là xé nhỏ theo cả hai chiều rồi ngâm nước một đêm trong xô, sáng ra giấy nát thành bột, vắt bớt nước rồi bỏ. Nếu nhà có nhiều giấy cần huỷ, một chiếc máy huỷ giấy loại nhỏ gia đình giúp nhanh hơn. Đốt giấy trong nhà phố, chung cư thì không nên, vừa nguy cơ cháy vừa khói ảnh hưởng hàng xóm.

Với giấy thường không có thông tin cá nhân, như tờ rơi, giấy gói, bản nháp, có thể gom bán ve chai hoặc phân loại tái chế. Bản photo căn cước cũ là loại hay bị coi nhẹ nhất: nhiều nhà có cả xấp bản photo dư sau các lần làm hồ sơ, hãy đưa hết vào đống phải huỷ.

Những sai lầm khi dọn

Dọn khi đang bực. Dọn vì tức chồng giấy bừa bộn thì dễ vứt mạnh tay. Chọn ngày bình thường, có thời gian, có người thứ hai cùng xem.

Bỏ trước, chụp sau. Đã định giữ bản chụp thì chụp trước khi bỏ bản giấy, và kiểm ảnh đọc được rồi mới bỏ.

Dọn giấy của người khác khi họ vắng. Giấy riêng của ông bà, của anh chị em ở chung, của con đã lớn thì để chính họ quyết. Bạn chỉ cần nhắc và đề nghị giúp.

Huỷ cả túi Chờ xem lại sau một tuần. Túi này có ý nghĩa vì có độ trễ. Để ít nhất tới lần kiểm định kỳ sau, khi cả nhà đã có thời gian nghĩ.

Không ghi lại gì. Dọn xong không cập nhật danh mục thì lần sau lại không biết tờ nào đã bỏ, tờ nào đang ở đâu. Hai dòng ghi chú cuối buổi là đủ.

Đừng quên giấy tờ số: ảnh, tệp và thư điện tử

Chồng giấy trong tủ chỉ là một nửa. Nửa kia nằm trong điện thoại và hộp thư: ảnh chụp hoá đơn từ ba năm trước, tệp hợp đồng tải về rồi để trong mục tải xuống, thư điện tử có đính kèm bản chụp căn cước gửi cho một nơi nào đó. Phần này ít chiếm chỗ nên ít ai dọn, nhưng lại là phần dễ lộ thông tin nhất nếu điện thoại bị mất hoặc tài khoản bị chiếm.

Cách dọn giống hệt giấy: chia ba nhóm giữ hẳn, giữ có hạn, bỏ. Ảnh và tệp giữ hẳn thì chuyển vào thư mục giấy tờ của nhà theo năm nhóm, đặt lại tên cho dễ tìm. Ảnh giữ có hạn thì để trong một thư mục "chờ" có ghi năm. Ảnh còn lại xoá, nhớ xoá luôn trong mục ảnh đã xoá gần đây và trong bản đồng bộ trên dịch vụ lưu trữ nếu có.

Hộp thư thì tìm theo vài từ như "căn cước", "hợp đồng", "sao kê", "hộ chiếu" để thấy những thư có đính kèm giấy tờ. Thư nào không còn cần, xoá. Thư nào còn cần, tải tệp về thư mục giấy tờ rồi mới xoá thư. Một buổi tối là đủ cho lần đầu, sau đó gắn vào buổi kiểm định kỳ mỗi năm cùng với hộp bản gốc.

Giữ cho chồng giấy không mọc lại

Dọn một lần rồi để hai năm sau lại đầy là chuyện thường. Nguyên nhân là giấy mới về nhà không có chỗ đến. Hãy đặt một khay hoặc một túi "giấy mới về" ở gần cửa, mọi giấy mang về nhà đều vào đó trước, không đặt lên bàn ăn, không nhét vào ngăn kéo gần nhất.

Mỗi tuần một lần, thường là tối Chủ nhật, người lo việc giấy tờ trong tuần đó dọn khay: tờ nào vào hộp bản gốc, tờ nào vào túi dùng thường, tờ nào bỏ ngay. Mười phút một tuần thì không bao giờ phải dọn cả ngày. Nhà có hai người lớn có thể thay phiên tuần, như vậy cả hai đều quen với chỗ cất của từng loại.

Câu nên hỏi nhau sau buổi dọn lớn: "Từ giờ giấy mới về thì để đâu, ai dọn khay, dọn khi nào?". Trả lời được ba câu này là chồng giấy của nhà bạn sẽ khó mà mọc lại.

Với nhà ở cùng ông bà, khay giấy mới về nên đặt ở chỗ ông bà cũng với tới. Ông bà hay nhận thư, giấy báo, giấy mời họp tổ dân phố thay cả nhà khi con cháu đi làm; có khay chung thì giấy không bị kẹp vào lịch treo tường hay nhét dưới tấm khăn bàn rồi bị quên.

Câu hỏi thường gặp

Hoá đơn tiền điện, nước cũ có cần giữ không?

Phần lớn nhà không cần giữ bản giấy lâu, vì thông tin thường tra lại được qua bên cung cấp. Có thể giữ vài kỳ gần nhất để đối chiếu khi thấy số bất thường, còn lại bỏ, xé nếu có mã khách hàng và địa chỉ.

Sổ tiết kiệm đã tất toán có nên bỏ không?

Nên giữ một thời gian và chụp lại trước khi huỷ. Khi huỷ thì xé nhỏ vì sổ có tên, số tài khoản và chữ ký. Nếu chưa chắc khoản đó đã tất toán xong, hỏi lại nơi phát hành trước.

Bản photo căn cước dư nhiều có nên giữ để dùng dần không?

Không nên giữ cả xấp. Bản photo dễ bị lấy đi mà không ai để ý, và nhiều nơi giờ không cần bản photo nữa. Giữ một hai bản trong túi dùng thường, còn lại huỷ.

Giấy tờ của người thân đã mất có nên dọn ngay không?

Không nên dọn vội. Có thể còn cần cho thủ tục của gia đình. Cứ giữ nguyên, hỏi các thành viên khác và cơ quan liên quan, quyết định cùng nhau khi mọi việc đã xong.

Đốt giấy tờ cũ có an toàn không?

Ở nhà phố, chung cư thì không nên vì nguy cơ cháy và khói. Xé nhỏ rồi ngâm nước, hoặc dùng máy huỷ giấy, là cách an toàn và đủ để không ai đọc lại được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138