QuanXuyen.comQuán Xuyến
Chia việc nhà giữa người lớn

Con đã đi làm vẫn ở cùng bố mẹ: giao việc nhà để con nhận như một người lớn

Con đã đi làm, vẫn ở nhà bố mẹ mà chưa nhận việc nhà nào. Cách bố mẹ mở lời, giao trọn một mảng cho con và tập không làm thay khi con làm chưa khéo.

Grown son in his twenties hanging laundry on a balcony rack while his mother waters plants nearby, seen from inside through an open door, gentle evening light

Con đã đi làm mà vẫn ở cùng bố mẹ thì nên được giao việc nhà như một người lớn trong nhà: nhận trọn một hai mảng khu chung, tự lo hết việc riêng của mình, và tự nhớ mà không cần bố mẹ nhắc. Cách bắt đầu tốt nhất là bố mẹ nói thẳng một lần, đưa ra mảng việc cụ thể, rồi chịu đựng được giai đoạn con làm chưa khéo mà không làm thay.

Nhiều bố mẹ ngại giao việc vì thương con đi làm vất vả, hoặc vì làm thì nhanh hơn chờ con. Nhưng việc nhà là phần của mọi người lớn trong nhà, và con sớm muộn cũng ra ở riêng. Phần dưới có bảng mảng việc hợp với con đi làm, cách mở lời, cách xử lý khi con về muộn, và chỗ bố mẹ hay vô tình kéo việc về mình.

Vì sao con đi làm rồi mà vẫn "được miễn"

Hầu hết các nhà không ai quyết định miễn việc nhà cho con. Chuyện đó xảy ra dần dần: hồi con thi đại học thì bố mẹ làm hết để con học, hồi con đi thực tập thì thương con mệt, khi con đi làm thì đã quen như vậy. Con không lười, con chỉ chưa từng được giao việc như một người lớn.

Có những lý do bố mẹ hay đưa ra để tiếp tục làm thay: con về muộn, con làm vụng, con làm không sạch, bố mẹ ở nhà nhiều hơn. Lý do nào cũng có phần đúng, nhưng gộp lại thì một người hai mươi mấy tuổi sống trong nhà mà không biết hết gạo thì mua ở đâu, không biết hóa đơn điện đóng thế nào.

Cái giá của việc này rơi vào cả hai phía. Bố mẹ, nhất là người đã nghỉ hưu hoặc sắp nghỉ, gánh việc của một nhà nhiều người lớn trong khi sức đang giảm. Con ra ở riêng hoặc lập gia đình thì phải học tất cả từ đầu, đôi khi học trong cãi vã với người bạn đời.

Giao việc cho con không phải là đòi con trả công nuôi dưỡng. Đó là đối xử với con như một người lớn ngang hàng trong nhà, điều mà con ở độ tuổi đi làm thường thầm mong hơn bố mẹ nghĩ.

Mảng việc hợp với con đi làm

Chọn mảng hợp với giờ giấc của con. Mảng tốt là mảng con làm được trọn, không cần bố mẹ đứng sau.

Mảng việcVì sao hợp với con đi làmMức xong cần thống nhất
Toàn bộ việc riêng: phòng, đồ, ga gốiKhông phụ thuộc giờ giấc, là việc tối thiểu của mọi người lớnĐồ giặt và cất trong tuần, phòng không để thức ăn, ga gối thay theo lịch con tự chọn
Bếp sau bữa tối các ngày con ăn ở nhàViệc buổi tối, con làm sau khi vềBát nồi rửa xong, mặt bếp lau, trước khi đi ngủ
Đóng tiền định kỳ: điện, nước, mạngCon quen thanh toán trên điện thoại, làm được bất cứ lúc nàoKhông khoản nào trễ hạn, báo bố mẹ số tiền mỗi tháng
Đi chợ lớn cuối tuần hoặc mua đồ dùngCon có xe, có thời gian cuối tuầnTheo danh sách cả nhà ghi, mua đủ trong ngày
Lo mạng, thiết bị điện tử, đặt lịch thợCon thường rành hơn bố mẹBáo bố mẹ trước khi thợ đến nhà

Việc riêng là mảng đầu tiên và không cần bàn. Nếu con đã đi làm mà quần áo vẫn do mẹ giặt, phòng vẫn do mẹ dọn, hãy bắt đầu từ đó. Sau một tháng mới giao thêm một mảng khu chung.

Cách mở lời với con

Một cuộc nói chuyện tốt diễn ra vào lúc cả nhà thoải mái, không phải ngay sau khi bố mẹ vừa dọn xong bãi bừa của con. Các bước:

  1. Bắt đầu bằng lý do của bố mẹ, nói bằng giọng bình thường: "Bố mẹ bắt đầu thấy mệt khi làm hết việc nhà, mà con giờ cũng là người lớn trong nhà rồi."
  2. Đưa ra mảng việc cụ thể, không nói chung chung kiểu "con phụ mẹ việc nhà". Ví dụ: "Từ tuần sau con tự giặt đồ của con, và lo bếp sau bữa tối những hôm con ăn ở nhà."
  3. Hỏi con muốn đổi mảng nào hay không, mảng nào hợp với giờ của con hơn. Con được chọn thì con giữ việc lâu hơn.
  4. Thống nhất mức xong, ghi lại một dòng trên tờ giấy dán bếp.
  5. Nói rõ bố mẹ sẽ không nhắc và không làm thay. Nếu con quên, con chịu hậu quả nhỏ, như không có áo sạch đi làm.

Nếu con phản ứng, đừng cãi ngay. Để con nghĩ một hai ngày. Phần lớn các con đi làm đều hiểu, chỉ là không ai từng nói với mình như với một người lớn.

Ví dụ: nhà cô Lan và chú Hải ở Huế

Ví dụ giả định: cô Lan vừa nghỉ hưu, chú Hải còn đi làm hai năm nữa, con trai là Minh hai mươi tư tuổi, làm thiết kế cho một công ty, thường về nhà lúc tám giờ tối. Từ khi Minh đi làm, cô Lan vẫn giặt đồ, dọn phòng và để phần cơm cho con mỗi tối. Cô không phàn nàn, nhưng hay mệt, và từ khi nghỉ hưu thì việc nhà lấp kín cả ngày.

Chú Hải là người mở lời, vào một buổi tối Chủ nhật. Chú nói đơn giản: mẹ đã nghỉ hưu, bố mẹ muốn có thời gian đi đây đi đó, và Minh giờ là người lớn trong nhà. Minh hơi bất ngờ nhưng đồng ý. Minh nhận việc riêng của mình, cộng thêm mảng đóng tiền định kỳ và lo mạng trong nhà, hai việc Minh vốn làm nhanh hơn bố mẹ.

Tuần đầu Minh để đồ trong máy giặt đến sáng hôm sau, đồ có mùi. Cô Lan suýt giặt lại hộ, nhưng chú Hải giữ cô lại. Minh tự giặt lại, và từ tuần thứ hai không còn để quên nữa. Sau ba tháng, cô Lan có hai buổi chiều mỗi tuần đi tập với nhóm bạn, việc mà trước đó cô luôn nói là không có thời gian.

Khi con đi làm về muộn hoặc làm ca

Giao việc không phụ thuộc giờ. Đóng tiền, đặt thợ, theo dõi đồ dùng, đi chợ cuối tuần là những việc con làm được bất cứ lúc nào. Với con về muộn, đây là mảng hợp nhất.

Bữa tối không cần chờ. Nếu con về sau tám giờ, bố mẹ ăn trước, để phần cho con, con tự hâm và tự rửa phần bát của mình. Không có nghĩa vụ ngồi chờ con về mới ăn.

Làm ca đêm thì đổi mảng theo tuần. Con làm ca đổi theo tuần thì có thể thống nhất: tuần ca ngày con nhận bếp tối, tuần ca đêm con nhận đi chợ và lau nhà ban ngày. Ghi lịch ca của con lên tờ giấy chung để cả nhà biết.

Không lấy lý do mệt để miễn hẳn. Đi làm mệt là thật, nhưng bố mẹ ở nhà làm việc nhà cũng mệt. Con mệt thì nhận ít mảng, chứ không phải không nhận mảng nào.

Bố mẹ khó buông: những cách vô tình kéo việc về mình

Làm lại sau lưng con. Con rửa bát chưa sạch, mẹ rửa lại khi con đi ngủ. Con không bao giờ biết bát chưa sạch, và việc vẫn là của mẹ. Nói thẳng một lần với con, rồi để con sửa.

Nhắc liên tục. Nhắc ba lần một việc là đã nhận lại phần nhớ của việc đó. Thống nhất từ đầu là không nhắc, và chịu được vài lần con quên.

Làm trước để con khỏi phải làm. Thấy giỏ đồ của con đầy, mẹ tiện tay bỏ vào máy luôn. Đây là cách phổ biến nhất khiến việc giao cho con không bao giờ thành của con.

Chê cách làm khác. Con gấp quần áo khác cách, xếp tủ lạnh khác chỗ. Nếu không ảnh hưởng vệ sinh hay an toàn, để con làm theo cách của con.

Xin lỗi thay con với người khác. Khách đến chơi thấy bếp chưa dọn, mẹ vội nói "để cô dọn ngay, thằng bé dạo này bận". Câu đó vô tình nhận việc về mình trước mặt cả nhà. Bếp chưa dọn thì là việc của con chưa xong, không cần ai xin lỗi thay.

Ranh giới: việc riêng của con, bố mẹ không cần đụng vào

Giao việc như người lớn cũng có nghĩa là tôn trọng khoảng riêng như với người lớn. Mấy điều dưới đây giúp con thấy được tin tưởng, và giúp bố mẹ bớt việc:

  • Phòng của con do con dọn theo mức của con, bố mẹ không vào dọn, trừ khi có mùi hay ảnh hưởng tới phòng khác.
  • Đồ riêng của con, kể cả đồ cần giặt, không cần bố mẹ xem hay sắp xếp.
  • Lịch đi về của con không cần báo từng giờ, chỉ cần báo những hôm không ăn cơm nhà hoặc ngủ lại bên ngoài.
  • Bạn bè con đến chơi thì con tự lo tiếp, tự dọn sau khi bạn về.
  • Đồ con mua riêng để trong tủ lạnh thì con tự theo dõi và bỏ khi hết hạn.

Nhiều bố mẹ thấy khó với điều đầu tiên. Nhưng vào dọn phòng con là cách chắc chắn nhất để con không bao giờ phải tự dọn. Đóng cửa phòng con lại, và tin rằng khi phòng bừa đến mức con thấy khó chịu, con sẽ tự dọn.

Cách tự kiểm sau một tháng

Sau một tháng, bố mẹ tự trả lời các câu sau. Nếu phần lớn là "có", việc giao đã thành công.

  • Con tự giặt và cất đồ của mình mà không cần nhắc?
  • Mảng khu chung con nhận đã chạy được ít nhất ba tuần liên tục?
  • Bố mẹ có làm lại sau lưng con lần nào không, và số lần có giảm không?
  • Bố mẹ có thêm ít nhất một khoảng thời gian trống trong tuần?
  • Con có biết các khoản tiền nhà tháng này là bao nhiêu, đóng lúc nào?

Câu cuối đặc biệt quan trọng nếu con nhận mảng đóng tiền. Biết nhà mình tốn bao nhiêu mỗi tháng là một phần của việc làm người lớn trong nhà, và cũng là bước chuẩn bị tốt nhất cho ngày con ra ở riêng.

Nếu sau một tháng mọi thứ vẫn như cũ, xem lại hai chỗ: mảng giao đã đủ rõ chưa, và bố mẹ đã thật sự ngừng làm thay chưa. Thường là chỗ thứ hai.

Câu hỏi thường gặp

Con đã đi làm nhưng lương thấp, có nên giao việc nhà không?

Có. Việc nhà không liên quan tới lương. Con đã đi làm là một người lớn trong nhà, nhận một hai mảng việc và tự lo việc riêng là điều bình thường, bất kể con kiếm được bao nhiêu.

Con nói đi làm mệt, không muốn làm việc nhà thì sao?

Công nhận con mệt, nhưng nói rõ bố mẹ cũng mệt. Giao những mảng không phụ thuộc giờ giấc như đóng tiền, đi chợ cuối tuần. Mệt thì nhận ít mảng, không phải không nhận gì.

Mẹ đã quen làm hết, làm sao để mẹ không làm thay con?

Bố hoặc người khác trong nhà nhắc mẹ khi thấy mẹ định làm thay. Mẹ có thể tự đặt mục tiêu nhỏ, ví dụ một tháng không đụng vào giỏ đồ của con, rồi xem điều gì xảy ra.

Nên giao việc gì cho con trước tiên?

Việc riêng của con trước: giặt đồ, dọn phòng, thay ga gối. Sau một tháng con quen thì giao thêm một mảng khu chung hợp với giờ giấc của con, như bếp sau bữa tối hay đóng tiền định kỳ.

Con có cần góp tiền nhà khi đã nhận việc nhà không?

Việc nhà và tiền nhà là hai chuyện khác nhau, nhà nào tự quyết theo hoàn cảnh. Nhận việc không thay cho việc góp tiền, và góp tiền cũng không thay cho việc nhận việc.

Con làm việc nhà vụng thì có nên chỉ lại không?

Chỉ một lần, rõ ràng, vào lúc con không đang làm. Sau đó để con tự làm theo mức xong đã thống nhất. Đừng làm lại sau lưng, vì con sẽ không bao giờ biết mình cần sửa chỗ nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138