QuanXuyen.comQuán Xuyến
Chia việc nhà giữa người lớn

Anh chị em ruột ở chung nhà: chia việc nhà khi ai cũng đã đi làm

Anh chị em ruột đã đi làm mà vẫn ở chung một nhà: bỏ vai cũ "chị cả lo, út được chiều", tách khu chung và khu riêng, chia việc khi có người dọn về.

Three adult siblings sharing a narrow tube house kitchen in the evening, one washing pots, one wiping a table, one carrying laundry upstairs, wide shot from the stairs

Anh chị em ruột đã đi làm mà ở chung một nhà thì nên chia việc nhà như những người lớn ngang hàng: tách rõ việc của khu chung và việc của khu riêng, mỗi người nhận trọn vài mảng khu chung, và bỏ hẳn vai cũ từ hồi nhỏ kiểu "chị cả phải lo", "em út còn bé". Vai cũ là nguồn ấm ức lớn nhất, vì nó âm thầm quyết định ai làm nhiều mà không ai đứng ra bàn.

Ở chung với anh chị em có cái dễ là không phải giữ ý như với người lạ, nhưng cũng có cái khó là chẳng ai muốn nói thẳng vì sợ mất lòng ruột thịt. Phần dưới có bảng chia khu chung, ví dụ một nhà ba chị em, cách xử lý khi có người yêu hoặc vợ chồng dọn về, và khi bố mẹ ở quê gọi điện hỏi han.

Vì sao anh chị em ở chung còn khó chia hơn người ngoài

Với người ở ghép không quen biết, ai cũng tự giác lập luật từ ngày đầu: rác ai đổ, nhà ai lau. Với anh chị em ruột, không ai nghĩ cần lập luật. Ai cũng tin rằng mình hiểu nhau từ bé, và việc nhà sẽ tự đâu vào đấy.

Thực tế, việc nhà tự đâu vào đấy theo cách của hồi nhỏ. Người từng được bố mẹ giao trông em sẽ tiếp tục để ý mọi thứ trong nhà. Người từng là em út quen việc có người khác lo, không phải vì lười, mà vì chưa bao giờ phải nhìn thấy những việc đó. Hai mươi năm sau, khi cả hai đều đi làm, đều có thu nhập, nếp cũ vẫn chạy y nguyên.

Cái khó thứ hai là ngại nói. Với bạn cùng phòng, nói "bạn chưa đổ rác" là chuyện bình thường. Với em ruột, câu đó dễ thành chuyện chị em, kéo theo cả chuyện cũ từ mười năm trước. Nhiều người chọn im lặng và làm nốt, rồi kể với bố mẹ, rồi bố mẹ gọi điện nhắc, rồi người bị nhắc thấy bị mách. Một việc rửa bát thành chuyện cả nhà.

Vì vậy anh chị em ở chung càng nên viết ra một bảng chia việc đơn giản ngay từ đầu, càng sớm càng tốt. Viết ra không phải là coi nhau như người ngoài, mà để không ai phải đoán ý ai.

Bỏ vai cũ: mấy điều nên nói rõ ngay buổi đầu

Không ai là người "lo" mặc định. Chị cả, anh cả không có nghĩa vụ giữ nhà cho cả đám. Từ khi tất cả đều đi làm, mỗi người là một người lớn, phần ai nấy giữ.

Em út không còn là em bé. Người nhỏ nhất trong nhà ở chung cũng nhận việc như mọi người. Nếu em mới đi làm, còn bận học thêm, có thể nhận ít gói hơn, nhưng nhận trọn và tự nhớ.

Không ai làm thay rồi kể công. Nếu thấy việc của người khác chưa làm, nhắc thẳng một lần với chính người đó. Không làm thay rồi để bụng, không kể với bố mẹ hay anh chị em khác.

Chuyện nhà ở thành phố giải quyết ở thành phố. Bố mẹ ở quê không phải trọng tài. Có chuyện lệch thì mấy anh chị em ngồi với nhau, đừng để bố mẹ biết qua một cuộc gọi than thở rồi phải lo lắng từ xa.

Bảng chia khu chung, khu riêng

Bước đầu tiên là tách ra cái gì là của chung. Mọi việc trong khu riêng do người ở khu đó tự lo, không ai can thiệp. Mọi việc khu chung mới cần chia.

KhuViệc gồm những gìCách chia gợi ý
Phòng riêng từng ngườiDọn phòng, giặt đồ riêng, ga gối riêngAi nấy tự lo, không có tiêu chuẩn chung, chỉ cần không ảnh hưởng người khác
BếpNấu chung nếu có, rửa bát, lau bếp, đổ rác bếpNếu không ăn chung thì ai nấu nấy dọn ngay; nếu ăn chung thì một người nấu, người khác dọn
Phòng khách, cầu thang, sânLau nhà, quét sân, dọn đồ để bừaĐổi người theo tuần
Nhà vệ sinh dùng chungCọ rửa, thay giấy, đổ rácĐổi người theo tuần, lệch tuần với việc lau nhà
Đồ dùng chungGạo, dầu ăn, giấy, nước rửa bát, bóng đènMột người giữ mảng theo dõi và mua, tiền từ quỹ chung
Giấy tờ, tiền nhà, liên lạc chủ nhà hoặc tổ dân phốĐóng điện nước, gặp chủ nhà, đóng phí vệ sinhMột người giữ trọn, người khác chuyển tiền đúng hạn

Hai dòng cuối là việc vô hình, nên giao cho người tự nhận chứ đừng mặc định cho người lớn nhất. Nếu không ai nhận, đổi người theo quý, ghi rõ ngày giao lại.

Ví dụ: ba chị em ở Hà Nội

Ví dụ giả định: chị Hòa, anh Quân và em Nhi quê Thái Nguyên, cùng thuê một căn nhà ống ba tầng ở Hà Nội. Chị Hòa làm ngân hàng, đi sớm về sớm. Anh Quân làm công trình, có tuần đi tỉnh. Nhi mới ra trường, làm ở một công ty truyền thông, hay về muộn. Hai năm đầu, chị Hòa nấu cơm, đi chợ, đóng tiền nhà, nhắc mọi người. Anh Quân lau nhà cuối tuần khi có ở nhà. Nhi rửa bát những hôm nhớ ra.

Đến khi chị Hòa có người yêu, chị bắt đầu về muộn hơn. Nhà bừa dần, tủ lạnh hết đồ, tiền điện đóng trễ một lần. Chị Hòa bực nhưng không nói, anh Quân không nhận ra, Nhi nghĩ chị chỉ đang bận. Mẹ ở quê gọi lên hỏi sao nhà cửa bừa bộn, vì Nhi lỡ kể.

Ba người ngồi lại một tối Chủ nhật, viết bảng khu chung như trên. Nhi nhận mảng đồ dùng chung và rác, vì đó là việc làm buổi tối được. Anh Quân nhận mảng tiền nhà và liên lạc chủ nhà, việc làm được kể cả khi đi tỉnh. Bếp thì ai nấu nấy dọn, vì ba người hiếm khi ăn chung. Lau nhà và nhà vệ sinh đổi theo tuần, tuần nào anh Quân đi tỉnh thì đổi với Nhi, ghi lên tờ giấy dán cạnh tủ lạnh. Chị Hòa lần đầu sau hai năm không phải lo cả nhà.

Khi có người yêu hoặc vợ, chồng dọn về ở cùng

Đây là lúc dễ vỡ nhất. Một người lạ vào nhà, quen một nếp khác, và các anh chị em không biết có nên giao việc cho người đó không. Các bước nên làm:

  1. Người dọn về là khách trong hai tuần đầu. Sau đó họ là một thành viên trong nhà, nhận việc khu chung như mọi người.
  2. Người anh, chị hoặc em có người yêu dọn về là người đứng ra nói chuyện với người yêu mình về bảng chia việc, không để anh chị em khác nói.
  3. Thêm người thì khu chung có thêm việc: nhiều bát hơn, nhiều rác hơn, nhà vệ sinh bận hơn. Chia lại bảng, đừng chỉ ghép người mới vào bảng cũ.
  4. Bàn luôn chuyện tiền đồ dùng chung và tiền điện nước tăng thêm. Chuyện việc và chuyện tiền nên nói cùng lúc, tách ra sẽ có cảm giác thiệt.
  5. Hẹn một tháng sau ngồi lại. Nếu lệch, người có người yêu dọn về là người giải quyết trước.

Nhiều nhà né chuyện này vì ngại, rồi người dọn về không biết mình nên làm gì, còn anh chị em thì thấy mình phải phục vụ thêm một người. Nói sớm, rõ ràng, lịch sự là cách tôn trọng cả người mới.

Khi bố mẹ ở quê gọi điện hỏi chuyện nhà

Bố mẹ thường lo cho các con ở chung, nhất là con gái út hay con trai út. Mỗi lần gọi điện, câu hỏi "nhà cửa thế nào, ai nấu cơm" dễ biến thành chỗ để than. Than một câu, bố mẹ lo cả tuần, rồi gọi cho người kia nhắc nhở, và chuyện nhỏ thành to.

Một cách đơn giản là các anh chị em thống nhất: chuyện việc nhà thì giải quyết giữa mấy anh chị em, khi bố mẹ hỏi thì kể chuyện vui, không kể ai làm ít. Nếu có chuyện thật sự cần bố mẹ biết, ví dụ một người mất việc phải nhờ cả nhà gánh giúp, thì người đó tự kể, không để người khác kể thay.

Khi bố mẹ lên thành phố chơi, cũng nên thống nhất trước ai lo đón, ai lo bữa, để bố mẹ không phải tự xắn tay vào bếp suốt mấy ngày. Nhiều cụ lên chơi mà thành lên làm giúp việc cho các con, điều mà chính các con không hề muốn nhưng không ai đứng ra sắp xếp.

Chỗ hay sai và cách tự kiểm

Những lỗi dưới đây gặp ở rất nhiều nhà anh chị em ở chung:

  • Không viết gì ra vì nghĩ ruột thịt thì hiểu nhau.
  • Để người lớn nhất giữ hết phần tiền nhà, liên lạc chủ nhà, đồ dùng chung.
  • Người có thu nhập cao hơn "bù" bằng tiền thay vì làm việc. Bù tiền được nếu cả nhà đồng ý, nhưng phải nói ra, không ngầm hiểu.
  • Làm thay rồi kể công, hoặc kể với bố mẹ.
  • Không chia lại khi có người dọn về hoặc chuyển đi.

Lỗi thứ ba cần nói kỹ hơn. Khi người kiếm nhiều hơn lặng lẽ trả thêm tiền chợ để khỏi rửa bát, người kiếm ít hơn sẽ thấy mình bị trả công như người giúp việc, còn người trả thì thấy mình đã góp đủ. Hai cảm giác này không gặp nhau bao giờ nếu không nói ra.

Cách tự kiểm: mỗi tháng tự hỏi "có ai trong nhà đang làm phần của người khác mà không được nhờ không?" Nếu câu trả lời là có, nói chuyện trong tuần đó, đừng để qua tháng. Chuyện việc nhà giữa anh chị em để lâu thì không còn là chuyện việc nhà nữa.

Khi một người chuyển đi, đi xa dài ngày hoặc gặp khó

Nhà anh chị em ở chung thay đổi nhiều hơn nhà vợ chồng: có người lấy chồng lấy vợ rồi dọn ra, có người được điều đi tỉnh ba tháng, có người mất việc và ở nhà một thời gian. Mỗi lần như vậy, bảng chia việc cũ không còn khớp.

Người sắp chuyển đi nên bàn giao mảng mình đang giữ trước ít nhất hai tuần, nhất là mảng vô hình như tiền nhà hay liên lạc chủ nhà. Bàn giao gồm: hạn từng khoản, chỗ để giấy tờ, cách liên lạc với người liên quan. Ghi ra giấy, đừng chỉ nói miệng.

Người đi xa dài ngày thì mảng của họ được tạm giao cho người khác, kèm một thỏa thuận nhỏ về tiền: người ở lại gánh thêm việc thì người đi có thể góp thêm phần đồ dùng chung, hoặc khi về thì nhận bù một mảng trong một thời gian. Người mất việc ở nhà nhiều hơn có thể nhận thêm việc nếu muốn, nhưng không nên bị mặc định giao hết chỉ vì đang ở nhà. Người đang gặp khó cần được hỏi, không cần bị xếp việc.

Câu hỏi thường gặp

Anh chị em ruột ở chung có cần viết bảng chia việc không?

Nên viết, dù chỉ là một tờ giấy dán tủ lạnh. Ruột thịt dễ để nếp cũ từ hồi nhỏ tự quyết định ai làm nhiều, và cũng ngại nói thẳng hơn người ngoài. Viết ra giúp không ai phải đoán ý ai.

Chị cả quen lo hết việc nhà, làm sao để chị buông bớt?

Các em chủ động nhận trọn vài mảng, kể cả phần nhớ, và làm đều đặn ít nhất một tháng để chị yên tâm. Chị cũng cần tự nhắc mình không làm thay khi thấy việc của em chưa xong, chỉ nhắc một lần.

Một người có thu nhập cao hơn có thể trả tiền thay cho làm việc nhà không?

Được nếu cả nhà đồng ý và nói rõ, ví dụ góp nhiều hơn vào quỹ chung hoặc trả tiền thuê người dọn theo giờ. Nhưng những việc như theo dõi đồ dùng, liên lạc chủ nhà vẫn cần người làm, tiền không thay được.

Người yêu của em dọn về ở cùng thì có giao việc cho họ không?

Có, sau khoảng hai tuần đầu. Người em đứng ra nói chuyện với người yêu mình về bảng chia việc. Thêm người thì chia lại bảng và bàn luôn phần tiền điện nước, đồ dùng tăng thêm.

Có nên kể với bố mẹ khi anh chị em không chịu làm việc nhà không?

Thường không nên. Bố mẹ ở xa chỉ lo thêm và dễ gọi điện nhắc, khiến người bị nhắc thấy bị mách. Hãy nói thẳng với chính người đó một lần, nếu vẫn không được thì cả nhà ngồi lại sửa bảng.

Anh chị em không ăn chung thì bếp chia thế nào?

Ai nấu nấy dọn ngay sau khi nấu, kể cả lau mặt bếp và đổ rác bếp nếu đầy. Phần dùng chung như tủ lạnh thì chia ngăn, mỗi tháng một người dọn tủ lạnh theo lượt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138